PL040 — Patrologia Latina, Tomus XL

IN SEXTUM TOMUM PRÆFATIO. 0-10

S. AURELII AUGUSTINI, HIPPONENSIS EPISCOPI, DE DIVERSIS QUÆSTIONIBUS LXXXIII LIBER UNUS.

QUÆSTIO PRIMA. Utrum anima a se ipsa sit. 11-12

II. De libero arbitrio. ibid.

III. Utrum Deo auctore sit homo deterior. ibid.

IV. Quæ sit causa ut sit homo deterior. ibid.

V. Utrum animal irrationale beatum esse possit. ibid.

VI. De malo.

VI. De malo. 15

VII. Quæ proprie in animante anima dicatur. ibid.

VIII. Utrum per se anima moveatur. ibid.

IX. Utrum corporis sensibus percipi veritas possit. ibid.

X. Utrum corpus a Deo sit.

X. Utrum corpus a Deo sit. 14

XI. Quare Christus de femina natus sit. ibid.

XII. Sententia cujusdam sapientis. ibid.

XIII. Quo documento constet homines bestiis antecellere. ibid.

XIV. Non fuisse corpus Christi phantasma. ibid.

XV. De intellectu. ibid.

XVI. De Filio Dei.

XVI. De Filio Dei. 15

XVII. De scientia Dei. ibid.

XVIII. De Trinitate. ibid.

XIX. De Deo et creatura. ibid.

XX. De loco Dei. ibid.

XXI. Utrum Deus auctor mali non sit.

XXI. Utrum Deus auctor mali non sit. 16

XXII. Deum non pati necessitatem. ibid.

XXIII. De Patre et Filio. ibid.

XXIV. Utrum peccatum et recte factum in libero sit voluntatis arbitrio.

XXIV. Utrum peccatum et recte factum in libero sit voluntatis arbitrio. 17

XXV. De cruce Christi. ibid.

XXVI. De differentia peccatorum. ibid.

XXVII. De providentia.

XXVII. De providentia. 18

XXVIII. Quare Deus mundum facere voluerit. ibid.

XXIX. Utrum aliquid sit sursum aut deorsum in universo. ibid.

XXX. Utrum omnia in utilitatem hominis creata sint.

XXX. Utrum omnia in utilitatem hominis creata sint. 19

XXXI. Sententia Ciceronis, quemadmodum virtutes animi ab illo divisæ ac definitæ sint.

XXXI. Sententia Ciceronis, quemadmodum virtutes animi ab illo divisæ ac definitæ sint. 20

XXXII. Quam rem ullam alius alio magis intelligat, atque ita ejusdem rei per infinitum eat intelligentia.

XXXII. Quam rem ullam alius alio magis intelligat, atque ita ejusdem rei per infinitum eat intelligentia. 22

XXXIII. De metu. ibid.

XXXIV. Utrum non aliud amandum sit, quam metu carere.

XXXIV. Utrum non aliud amandum sit, quam metu carere. 25

XXXV. Quid amandum sit. ibid.

XXXVI. De nutrienda charitate.

XXXVI. De nutrienda charitate. 25

XXXVII. De semper nato.

XXXVII. De semper nato. 27

XXXVIII. De conformatione animæ. ibid.

XXXIX. De alimentis. ibid.

XL. Cum animarum natura una sit, unde hominum diversæ voluntates. ibid.

XLI. Cum omnia Deus fecerit, quare non æqualia fecerit. ibid.

XLII. Quomodo Christus et in utero matris fuerit, et in cœlis. ibid.

XLIII. Quare filius Dei in homine apparuit, et Spiritus sanctus in columba?

XLIII. Quare filius Dei in homine apparuit, et Spiritus sanctus in columba? 28

XLIV. Quare tanto post venit Dominus Jesus Christus, et non in principio peccati hominis? ibid.

XLV. Adversus mathematicos. ibid.

XLVI. De ideis.

XLVI. De ideis. 29

XLVII. Utrum aliquando cogitationes nostras videre possimus.

XLVII. Utrum aliquando cogitationes nostras videre possimus. 31

XLVIII. De credibilibus. ibid.

XLIX. Quare filii Israel sacrificabant visibiliter pecorum victimas. ibid.

L. De æqualitate Filii. ibid.

LI. De homine facto ad imaginem et similitudinem Dei.

LI. De homine facto ad imaginem et similitudinem Dei. 32

LII. De eo quod dictum est, Pœnitet me fecisse hominem, Gen. VI, 6, 7.

LII. De eo quod dictum est, Pœnitet me fecisse hominem, Gen. VI, 6, 7. 34

LIII. De auro et argento quod Israelitæ ab Ægyptiis acceperunt. ibid.

LIV. De eo quod scriptum est, Fili autem adhærere Deo bonum est, Psal. LXXII, 23.

LIV. De eo quod scriptum est, Fili autem adhærere Deo bonum est, Psal. LXXII, 23. 38

LV. De eo quod scriptum est, Sexaginta sunt reginæ, octoginta concubinæ, et adolescentulæ quarum non est numerus. ibid.

LVI. De annis quadraginta sex ædificati templi.

LVI. De annis quadraginta sex ædificati templi. 39

LVII. De centum quinquaginta tribus piscibus. ibid.

LVIII. De Joanne Baptista.

LVIII. De Joanne Baptista. 42

LIX. De decem virginibus.

LIX. De decem virginibus. 44

LX. De die autem illo et hora nemo scit, neque angeli cœlorum, neque Filius hominis, nisi Pater solus, Matth. XXIV, 36.

LX. De die autem illo et hora nemo scit, neque angeli cœlorum, neque Filius hominis, nisi Pater solus, Matth. XXIV, 36. 48

LXI. De eo quod scriptum est in Evangelio, turbas Dominum in monte pavisse de quinque panibus. ibid.

LXII. De eo quod scriptum est in Evangelio, quia baptizabat Jesus plures quam Joannes; quamvis ipse non baptizaret, sed discipuli ejus, Joan. IV, 1, 2.

LXII. De eo quod scriptum est in Evangelio, quia baptizabat Jesus plures quam Joannes; quamvis ipse non baptizaret, sed discipuli ejus, Joan. IV, 1, 2. 53

LXIII. De Verbo.

LXIII. De Verbo. 54

LXIV. De muliere Samaritana. ibid.

LXV. De resurrectione Lazari.

LXV. De resurrectione Lazari. 59

LXVI. De eo quod scriptum est, An ignoratis, fratres (scientibus enim Legem loquor), quia Lex dominatur homini, in quantum tempus vivit? usque ad eum locum in quo scriptum est, Vivificabit et mortalia corpora vestra per inhabitationem Spiritus ejus in vobis, Rom. VII-VIII, 11.

LXVI. De eo quod scriptum est, An ignoratis, fratres (scientibus enim Legem loquor), quia Lex dominatur homini, in quantum tempus vivit? usque ad eum locum in quo scriptum est, Vivificabit et mortalia corpora vestra per inhabitationem Spiritus ejus in vobis, Rom. VII-VIII, 11. 60

LXVII. De eo quod scriptum est, Esi timo enim quod non sint condignæ passiones hujus temporis ad futuram gloriam quæ revelabitur in nobis; usque ad id quod dictum est, spe enim salvi facti sumus, Rom. VIII, 18-24.

LXVII. De eo quod scriptum est, Esi timo enim quod non sint condignæ passiones hujus temporis ad futuram gloriam quæ revelabitur in nobis; usque ad id quod dictum est, spe enim salvi facti sumus, Rom. VIII, 18-24. 66

LXVIII. De eo quod scriptum est, O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Rom. IX, 20.

LXVIII. De eo quod scriptum est, O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Rom. IX, 20. 70

LXIX. De eo quod scriptum est, Tunc et ipse Filius subjectus erit ei qui illi subjecit omnia, I Cor. XV, 28.

LXIX. De eo quod scriptum est, Tunc et ipse Filius subjectus erit ei qui illi subjecit omnia, I Cor. XV, 28. 74

LXX. De eo quod Apostolus dicit, Absorpta est mors in victoria. Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? Aculeus autem mortis peccatum, virtus vero peccati lex, I Cor. XV, 54-56.

LXX. De eo quod Apostolus dicit, Absorpta est mors in victoria. Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? Aculeus autem mortis peccatum, virtus vero peccati lex, I Cor. XV, 54-56. 79

LXXI. De eo quod scriptum est, Indicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi, Galat. VI, 2.

LXXI. De eo quod scriptum est, Indicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi, Galat. VI, 2. 80

LXXII. De temporibus æternis.

LXXII. De temporibus æternis. 85

LXXIII. De eo quod scriptum est, Et habitu inventus ut homo, Philip. II, 7.

LXXIII. De eo quod scriptum est, Et habitu inventus ut homo, Philip. II, 7. 84

LXXIV. De eo quod scriptum est in Epistola Pauli ad Colossenses, in quo habemus redemptionem et remissionem peccatorum, qui est imago Dei invisibilis, Coloss. I, 14, 15.

LXXIV. De eo quod scriptum est in Epistola Pauli ad Colossenses, in quo habemus redemptionem et remissionem peccatorum, qui est imago Dei invisibilis, Coloss. I, 14, 15. 85

LXXV. De hæreditate Dei.

LXXV. De hæreditate Dei. 86

LXXVI. De eo quod apostolus Jacobus dicit, Vis autem scire, o homo inanis, quia fides sine operibus otiosa est, Jacobi II, 20.

LXXVI. De eo quod apostolus Jacobus dicit, Vis autem scire, o homo inanis, quia fides sine operibus otiosa est, Jacobi II, 20. 87

LXXVII. De timore, utrum peccatum sit.

LXXVII. De timore, utrum peccatum sit. 89

LXXVIII. De pulchritudine simulacrorum. ibid.

LXXIX. Quare magi Pharaonis fecerunt quædam miracula, sicut Moyses famulus Dei? Exod. VII-VIII.

LXXIX. Quare magi Pharaonis fecerunt quædam miracula, sicut Moyses famulus Dei? Exod. VII-VIII. 90

LXXX. Adversus Apollinaristas.

LXXX. Adversus Apollinaristas. 95

LXXXI. De Quadragesima et Quinquagesima.

LXXXI. De Quadragesima et Quinquagesima. 96

LXXXII. De eo quod scriptum est, Quem enim diligit Dominus, eo ripit; flagellat autem omnem filium quem recipit, Hebr. XII, 6.

LXXXII. De eo quod scriptum est, Quem enim diligit Dominus, eo ripit; flagellat autem omnem filium quem recipit, Hebr. XII, 6. 98

LXXXIII. De conjugo, in eo quod Dominus ait, Si quis dimiserit uxorem suam, excepta causa fornicationis, etc., Matth. V, 32.

LXXXIII. De conjugo, in eo quod Dominus ait, Si quis dimiserit uxorem suam, excepta causa fornicationis, etc., Matth. V, 32. 100

S. AURELII AUGUSTINI, HIPPONENSIS EPISCOPI, DE DIVERSIS QUÆSTIONIBUS AD SIMPLICIANUM LIBRI DUO. 101-102

LIBER PRIMUS. — Simpliciani quæstiones ex Epistola Pauli ad Romanos duæ tractantur. ibid.

PRÆFATIO. ibid.

QUÆSTIO PRIMA. Lex ad quid data. Concupiscentia aucta per legem. Peccatum quomodo mortuum erat sine lege. Quomodo revixit. Lex quis male utitur. Lex nonnisi a spiritualibus impletur. Carnales dupliciter dicti. Originalis peccati pœna. Lex peccati in membris quid. Loci in quibus ibi videri possit dici mala. Legem esse bonam. Manichæorum error de veteri lege. Exheantur testimonia, quibus lex videri possit una bona.

QUÆSTIO PRIMA. Lex ad quid data. Concupiscentia aucta per legem. Peccatum quomodo mortuum erat sine lege. Quomodo revixit. Lex quis male utitur. Lex nonnisi a spiritualibus impletur. Carnales dupliciter dicti. Originalis peccati pœna. Lex peccati in membris quid. Loci in quibus ibi videri possit dici mala. Legem esse bonam. Manichæorum error de veteri lege. Exheantur testimonia, quibus lex videri possit una bona. 103

II. Argumentum Epistolæ ad Romanos. Gratia fidei præcedit bona opera. Gratia fidei minor in catechumenis, major in renatis. seu, ut Apostoli in exemplo Jacob et Esau. Bona opera ex gratia, non gratia ex operibus. Quomodo justa electio Jacob et reprobatio Esau. Electio Jacob an ex præscientia futuræ fidei. Electio ex gratia et proposito Dei: an fides initium donæ gratiæ misericordiæ. Quomodo justa reprobatio Esau. Fides donum Dei misericordis. Cur do

num fidei subtractum ab Esau. An ex præscientia

futuræ voluntatis injuriatus Esau et approbatus

Jacob. Bona voluntas in nobis fit operante Deo. Vo

catio an sit effectrix bonæ voluntatis. Vocatio con

grua. Cur Esau non congruenter vocatus. Obluratio

Dei quæ sit. Solutio quæstionis de reprobatione

Esau. Omnes homines una massa peccati. Quomodo

Esau Deus odio habuit, qui nihil odit eorum quæ

fecit. Peccatum quid. Vasa perditionis ad usum cor

rectionis aliorum fiunt. Vocati non omnes, sed ex

omnibus et Judæis et Gentibus. Intentio Apostoli in

Epistola ad Romanos. Electio gratiæ quam occulta.

Epistola ad Romanos. Electio gratiæ quam occulta. 111

LIBER SECUNDUS. — In cæteras quæstiones quinque vel

sex a simpliciano propositas ex libris Regum. 127-138

QUÆSTIO PRIMA. Spiritu Dei diverso modo afficiuntur

prophetæ. Prophetia habitu perpetuo, et affectu

transitorio. Spiritus Dei sine additamento intelligi

tur bonus. An eodem nomine intelligendus Spiritus

sanctus Patri et Filio consubstantialis. Spiritus Dei

in Saüle bonus et malus quomodo. Saül persequens

Davidem spiritu prophetico et bono correptus. Ma

nera quædam Spiritus sancti haberi sine charitate.

Sine charitate munera alia Spiritus sancti nihil pro

sunt. An Prophetia habeatur sine charitate. Hære

ticos et schismaticos habere alia dona Spiritus sancti

præter charitatem. Spiritus malus cur dictus spiri

tus Domini.

tus Domini. 139

II. De Deo nihil dignum dicitur. Præscientia an pro

prie sit in Deo. Scientia quid, et quomodo in Deo.

Ira, misericordia, et zelus Dei, quo sensu dicitur.

Rebus divinis vocabula humana tribuuntur, sed ibi

remotis imperfectionibus intelligenda. Sapientia et

scientia unde differunt. Pœnitere quomodo conve

nit Deo. Pœnitentia et zelus cur minus videantur

Deo congruere quam præscientia, ira et similia.

Deo congruere quam præscientia, ira et similia. 158

III. Samuel per pythonissam evocari quomodo potue

rit. Samuelis forte phantasma fuit, non spiritus.

Dæmones quomodo norint futura.

Dæmones quomodo norint futura. 142

IV. Quo situ corporis orandum.

IV. Quo situ corporis orandum. 144

V. In verba Eliæ querentis Deo de morte filii viduæ.

V. In verba Eliæ querentis Deo de morte filii viduæ. 145

VI. De spiritu mendacii missi ad decipiendum Achab.

VI. De spiritu mendacii missi ad decipiendum Achab. 146

ADMONITIO IN LIBRUM DE OCTO DULCITII QUÆSTIONIBUS. 147-148

S. AURELII AUGUSTINI, HIPPONENSIS EPISCOPI, DE OCTO

DULCITII QUÆSTIONIBUS LIBER UNUS. ibid.

QUÆSTIO PRIMA. An baptizati peccatores exituri sint de

gehenna. Locus Apostoli difficilis male intellectus.

Re-mutur opinio existentium fidem sine operibus

prodesse ad salutem. Locus Apostoli quomodo intel

ligendus. Alius Apostoli locus frustra ab iis addu

ctus, qui fidem sine operibus salvare docent. Cha

nanææ fides qualis laudata est. Opinio quorumdam,

fideles baptizatos, quantumvis peccatores, salvan

dos esse per ignem. Ignis cujusque opus probans

in hac vita. Purgatorius ignis post hanc vitam.

in hac vita. Purgatorius ignis post hanc vitam. 149

II. An mortuis prosit oblatio, quæ fit pro ipsis. Anima

rum ante resurrectionem receptacula.

rum ante resurrectionem receptacula. 157

III. Utrum in adventu Domini futurum sit judicium,

anve illi morituri sint, qui rapientur in nubibus ob

viam Domino. Symbolum regula fidei. 158-159

IV. Quomodo justorum filii in Psalmo benedicuntur.

IV. Quomodo justorum filii in Psalmo benedicuntur. 161

VI. [Vid. not. (a), col 162]. Utrum Samuel per pytho

nissam vere fuerit de inferno evocatus. Samuelis

forte phantasma, non spiritus apparuit. Dæmones

quomodo norint futura.

quomodo norint futura. 162

VII. Quomodo stuprum Abimelech et Pharaonis effugit

Sara.

Sara. 163

VIII. Denique de Spiritu Dei, qui superferebatur super

aquam, an ipse sit Spiritus sanctus.

aquam, an ipse sit Spiritus sanctus. 166

V (quæ novissimo loco tractatur). Quomodo electus

David secundum cor Dei. Christus David appellatus.

David secundum cor Dei. Christus David appellatus. 168

ADMONITIO IN LIBRUM DE FIDE RERUM QUÆ NON VIDENTUR. 169-170

S. AURELII AUGUSTINI, HIPPONENSIS EPISCOPI, DE FIDE

RERUM QUÆ NON VIDENTUR, LIBER UNUS, in quo de

monstratur nos in christiana religione, non eul, abili

temeritate, sed laudabili fine credere res quas ocu

lis nostris non videmus. 171-173

CAPUT PRIMUM. Etiam in rebus humanis multa credi

quæ non cernuntur oculis. Voluntas amici bona non

videtur, sed creditur. Amici etiam probati benevo

lentiæ nobis non constat sine aliquo fide. ibid.

II. Fide de rebus humanis sublata, quam horrenda

confusio sequetur.

confusio sequetur. 173

III. Indicia quæ confirmant fidem. Prophetiæ de Eccle

sia impletæ.

sia impletæ. 174

V. Ad credenda quæ non vidimus movere debent quæ

nunc impleta consp icimus.

nunc impleta consp icimus. 176

V. Præsentium exhibitio astruit fidem præteritorum

et futurorum.

et futurorum. 178

VI. Judæorum codices fidei nostræ astipulantur. Judæo

rum secta quare non prorsus delela. ibid.

VII. Totius mundi fides in Christum mirabiliter conci

liata.

liata. 179

VIII. Ad fidei immobilem observantiam cohortatio.

VIII. Ad fidei immobilem observantiam cohortatio. 180

ET SYMBOLO LIBER UNUS. — Symboli capita singula

studiose explicantur, cum hæreticorum fidei catho

licæ adversantium, et maxime Manichæorum repre

hensio ne. 181-182

CAPUT PRIMUM. Quæ causa et scopus operis præsentis. ibid.

II. Quod nulla fuerit natura coæterna Deo, ex qua

mundum fecerit. Quomodo mundus ex nihilo, si ex

materia informi factus. ibid.

III. Verbum quare dictum de Filio Dei. Quod Verbum

sit idipsum quod Pater.

sit idipsum quod Pater. 185

IV. Filius Dei non factus, nec minor a Patre. Creare et

condere idem. Filius Dei cur factus homo. Contra

Manichæorum hæresim. Totus homo susceptus a

Verbo. Nativitas Christi ex femina. Contra Mani

chæos.

chæos. 184

V. Passio Christi et sepultura. Resurrectio Christi.

V. Passio Christi et sepultura. Resurrectio Christi. 187

VI. Ascensus in cœlum. ibid.

VII. Sessio ad dexteram Patris.

VII. Sessio ad dexteram Patris. 188

VIII. Adventus ad judicium. ibid.

IX. De fide in Spiritum sanctum. Trinitatis myste

rium. Similitudinibus explicatur. Professio christia

næ fidei. De Spiritu sancto opinio quorumdam,

quod sit ipsa deitas Patris et Filii. Sanctitas a san

ciendo.

ciendo. 189

X. Ecclesia catholica. Remissio peccatorum. Totius

hominis in melius commutatio resurrectione perfi

cienda. Carnis resurrectio. Resurrectionis futuræ

veritas confirmatur.

veritas confirmatur. 195

ADMONITIO IN LIBRUM DE FIDE ET OPERIBUS. 195-196

ET OPERIBUS LIBER UNUS.—Re'ellitur error quorum

dam triplex, et contra demonstratur : 1° Non omnes

indiscrete admittendos ad Baptismum, sique esse

tolerandos in Ecclesia malos, ut non negligatur ec

clesiastica disciplina; 2° baptizandis non solius fidei,

sed vitæ etiam christianæ tradendas esse regulas;

3° baptizatos denum, nisi vitam malam mutarint,

nunquam ad salutem æternam fide sola perventu

ros. 197-198.

CAPUT PRIMUM. Error quorumdam triplex. Omnes ad

Baptismum citra discrimen admittendos sentiunt.

Morum doctrinam censent nonnisi post Baptismum

esse tradendam. ibid.

II. Propter fidem christianam salvandos esse baptiza

tos, etiamsi mores quantumlibet malos non cor

rexerint. Mali in Ecclesia sic tolerandi, ut non omit

tatur correctio et disciplina.

tatur correctio et disciplina. 199

III. Quo animo peccantes corripiendi. Domini præce

ptum de corrigendis malis. ibid.

IV. Errores non servantium modum in Scripturis in

telligendis. Donatistarum errori alius error con

trarius ex Scripturis perperam acceptis.

trarius ex Scripturis perperam acceptis. 200

V. Sana doctrina est ut nec propter malos recedatur

ab Ecclesia, nec in malos ipsos negligatur disci

plina.

plina. 201

VI. Ad Baptismum an admittendus adulter et peccator

non correctus. An præcepta bene vivendi non prius

tradenda quam Baptismus.

tradenda quam Baptismus. 202

VII. Virgo quæ nesciens nupsit alieno viro, an cen

senda sit adultera. Apostolorum exemplo et litteris

nil juvari qui volunt baptizandos de sola fide, bapti

zatos vero de moribus admonendos.

zatos vero de moribus admonendos. 203

VIII. A Petro non sola fides, sed et pœnitentia bapti

zandis prædicata. Pœnitentia indicta, non solius in

fidelitatis, sed vitæ veteris mutandæ in novam.

fidelitatis, sed vitæ veteris mutandæ in novam. 204

IX. Si adonis post fidei professionem statim baptizati

exemplo male uti adversarios.

exemplo male uti adversarios. 205

X. Locus Pauli se nihil scire præter Christum Jesum

crucifixum. Præcepta duo de dilectione Dei et pro

ximi male referri, alterum ad baptizandos, alte

rum ad baptizatos.

rum ad baptizatos. 206

XI. Objectio, quod Israelitæ prius mare transierint, et

post legem acceperint.

post legem acceperint. 207

XII. Incommodum grave in adversa sententia.

XII. Incommodum grave in adversa sententia. 209

XIII. Baptizandis præcepta morum a Joanne tradita.

Ad consequendam vitam æternam præcepta servari

jussit Christus.

jussit Christus. 210

XIV. De tertia quæstione : quod fides ad salutem non

sufficit sine operibus.

sufficit sine operibus. 211

XV. Locus Apostoli difficilis, male intellectus. Refutatur opinio existimantium fidem sine operibus prodesse ad salutem.

XV. Locus Apostoli difficilis, male intellectus. Refutatur opinio existimantium fidem sine operibus prodesse ad salutem. 212

XVI. Locus Apostoli quomodo intelligendus. Alius Apostoli locus frustra ab iis adductus, qui fidem sine operibus salvare docent. Chananææ fides qualis laudata est.

XVI. Locus Apostoli quomodo intelligendus. Alius Apostoli locus frustra ab iis adductus, qui fidem sine operibus salvare docent. Chananææ fides qualis laudata est. 215

XVII. Argumentum frustra ductum ex parabolis zizaniorum et adhortorum ad convivium pro obstinatis in peccato admittendis ad Baptismum. Similitudo servi nolentis erogare talentum ad eandem rem inutilis. 217-218

XVIII. Prohiberi pertinaces malos a Baptismo non novum.

XVIII. Prohiberi pertinaces malos a Baptismo non novum. 219

XIX. Tria flagitia etiam benigniorum hominum consensu mortifera et excommunicatione punienda. Unde factum ut de adulterinis conjugis non ageretur in catechismis. Matrimonium cum infidelibus.

XIX. Tria flagitia etiam benigniorum hominum consensu mortifera et excommunicatione punienda. Unde factum ut de adulterinis conjugis non ageretur in catechismis. Matrimonium cum infidelibus. 220

XX. Ordo Curationis erga baptizandos tenendus.

XX. Ordo Curationis erga baptizandos tenendus. 221

XXI. Apostolorum factum non iis favere qui volunt adulteros admitti ad Baptismum. Perperam dictum Judæos propter solam infidelitatem deletos. Regum cælōrum vim pati non dictum de fide sine charitate. ibid.

XXII. Cognitio Dei quænam vera et ad vitam æternam conducens. Indulgentia non obstinatis, sed a peccato recedentibus servanda.

XXII. Cognitio Dei quænam vera et ad vitam æternam conducens. Indulgentia non obstinatis, sed a peccato recedentibus servanda. 225

XXIII. Locus Apostoli ab adversariis male intellectus. Judicium in Scripturis pro æterna damnatione. An soli fideles mali intelligendi sint ituri in resurrectionem judicii, ut judicium non sit æterna damnatio.

XXIII. Locus Apostoli ab adversariis male intellectus. Judicium in Scripturis pro æterna damnatione. An soli fideles mali intelligendi sint ituri in resurrectionem judicii, ut judicium non sit æterna damnatio. 224

XXIV. Libertas fidei non sit fidelibus velamen malitiæ.

XXIV. Libertas fidei non sit fidelibus velamen malitiæ. 225

XXV. Sanctum mandatum quid, idque cognoscentes ac transgredientes quæ pœna maneat. Pœna transitoria baptizatis scelerato viventibus non promittenda.

XXV. Sanctum mandatum quid, idque cognoscentes ac transgredientes quæ pœna maneat. Pœna transitoria baptizatis scelerato viventibus non promittenda. 226

XXVI. Baptismo nisi vita respondeat, non obtinebitur regnum cælōrum. Peccata triplicis generis triplici remedio sananda.

XXVI. Baptismo nisi vita respondeat, non obtinebitur regnum cælōrum. Peccata triplicis generis triplici remedio sananda. 227

XXVII. Ejusdem prædictorum.

XXVII. Ejusdem prædictorum. 228

ADMONITIO IN ENCHIRIDION. 229-230

S. AURELII AUGUSTINI, HIPPONENSIS EPISCOPI, ENCHIRIDION AD LAURENTIUM, SIVE DE FIDE, SPE ET CHARITATE LIBER UNUS. 231-232

CAPUT PRIMUM. Sapientiæ veræ donum exoptat Laurentio. ibid.

II. Scientia hominis, pietas. ibid.

III. Deum coli fide, spe et charitate. ibid.

IV. Quæstiones Laurentii. Responsiones Augustini. ibid.

V. Responsio ad q. 3 et ad q. 4.

V. Responsio ad q. 3 et ad q. 4. 233

VI. Quod mole exiguum possit manu contineri. ibid.

VII. Symbolum et oratio dominica complectuntur fidem, spem et charitatem.

VII. Symbolum et oratio dominica complectuntur fidem, spem et charitatem. 234

VIII. Generalis explicatio fidei, spei et charitatis, et earum nexus. ibid.

IX. Quid credendum servato symboli ordine, deinceps explicatur. Non opus esse curiosa inquisitione rerum naturalium. Christiano sufficere si credat a summe bona Trinitate omnia creata esse, eaque bona.

IX. Quid credendum servato symboli ordine, deinceps explicatur. Non opus esse curiosa inquisitione rerum naturalium. Christiano sufficere si credat a summe bona Trinitate omnia creata esse, eaque bona. 235

X. Contra Manichæorum hæresim de origine mali.

X. Contra Manichæorum hæresim de origine mali. 236

XI. Mala cur esse sinat Deus. Malum nihil aliud nisi privatio boni. ibid.

XII. Creaturæ omnes bonæ, sed quia non summe bonæ, ideo corruptibiles. ibid.

XIII. Nullum malum, nisi quod et bonum sit.

XIII. Nullum malum, nisi quod et bonum sit. 237

XIV. Bonum et malum, licet contraria, simul in eadem re esse posse. Ex bonis mala, et in bonis.

XIV. Bonum et malum, licet contraria, simul in eadem re esse posse. Ex bonis mala, et in bonis. 238

XV. Quomodo intelligendum illud, Non potest arbor bona, etc. ibid.

XVI. Rerum causas nosse an pertineat ad felicitatem.

XVI. Rerum causas nosse an pertineat ad felicitatem. 239

XVII. Error quid sit. Non omnis error noxius. Augustini error felix in bivio. ibid.

XVIII. Mendacium omne est peccatum, sed aliud alio gravius. Non mentiri qui nesciens falsum dicit, sed potius qui verum dicit quod putat falsum.

XVIII. Mendacium omne est peccatum, sed aliud alio gravius. Non mentiri qui nesciens falsum dicit, sed potius qui verum dicit quod putat falsum. 240

XIX. Error alius quidem alio perniciosior, sed semper est malus.

XIX. Error alius quidem alio perniciosior, sed semper est malus. 241

XX. Non omne genus erroris esse peccatum, Academicos refellit, qui ut error vitetur, omnem assensionem suspendi volunt.

XX. Non omne genus erroris esse peccatum, Academicos refellit, qui ut error vitetur, omnem assensionem suspendi volunt. 242

XXI. Error non semper peccatum, sed semper malum.

XXI. Error non semper peccatum, sed semper malum. 245

XXII. Omne mendacium esse peccatum. ibid.

XXIII. Causa rerum bonarum, bonitas Dei; malarum,

voluntas deficiens boni mutabilis.

voluntas deficiens boni mutabilis. 244

XXIV. Secundæ malorum causæ, ignorantia et concupiscentia. ibid.

XXV. Pœnæ peccatis irrogatæ. ibid.

XXVI. Peccati Adæ pœna in tota ipsius stirpe. Contra Pelagianos.

XXVI. Peccati Adæ pœna in tota ipsius stirpe. Contra Pelagianos. 245

XXVII. Hominis conditio post Adæ peccatum. Hominis reformatio et sola Dei misericordia. ibid.

XXVIII. Dejectis desertoribus angelis, cæteri in beatitudine formati.

XXVIII. Dejectis desertoribus angelis, cæteri in beatitudine formati. 246

XXIX. In locum angelorum ejectorum succedit pars hominum reparata. ibid.

XXX. Non meritis, nec libero arbitrio reparari homines, sed gratia. ibid.

XXXI. Fides et opera bona ex Dei dono.

XXXI. Fides et opera bona ex Dei dono. 247

XXXII. Bona voluntas a Deo. ibid.

XXXIII. Homines natos omnes iræ filios eguisse reconciliatore Christo. Ira Dei quid.

XXXIII. Homines natos omnes iræ filios eguisse reconciliatore Christo. Ira Dei quid. 248

XXXIV. Christus mediator ineffabili Verbi incarnatione natus ex Maria. Contra Apollinaristas.

XXXIV. Christus mediator ineffabili Verbi incarnatione natus ex Maria. Contra Apollinaristas. 249

XXXV. Christus Deus simul et homo. Contra errorem qui Leporii, et postea Nestorianorum fuit. ibid.

XXXVI. Gratia commendata in homine Christo ad dignitatem Filii Dei nullis meritis evecto.

XXXVI. Gratia commendata in homine Christo ad dignitatem Filii Dei nullis meritis evecto. 250

XXXVII. Nativitas Christi eo quod est de Spiritu sancto, gratiam demonstrat.

XXXVII. Nativitas Christi eo quod est de Spiritu sancto, gratiam demonstrat. 251

XXXVIII. Christus de Spiritu sancto non ut de patre natus, sed de Maria ut de matre. ibid.

XXXIX. Non quidquid ex aliquo nascitur, ejus filius dicendus.

XXXIX. Non quidquid ex aliquo nascitur, ejus filius dicendus. 252

XL. Modus quo natus Christus de Spiritu sancto, insinuat gratiam unionis hypostaticæ. ibid.

XLI. Christus sine peccato, sed peccatum factus. ibid.

XLII. Baptismus datur, ut moriamur, et reviviscamus.

XLII. Baptismus datur, ut moriamur, et reviviscamus. 253

XLIII. In Baptismo omnes peccato mori, et parvulos, et majores. ibid.

XLIV. Figura, clerōsis, quæ numerus accipitur pro numero. ibid.

XLV. In primo hominis peccato plures peccati species.

XLV. In primo hominis peccato plures peccati species. 254

XLVI. Peccatis parentum non tantum filiorum obligari filios, probabile est. ibid.

XLVII. Quousque parentum peccata propagentur in filios, non temere definiendum.

XLVII. Quousque parentum peccata propagentur in filios, non temere definiendum. 255

XLVIII. Peccatum originale non aboletur nisi per Christum. ibid.

XLIX. Baptismo Joannis non fiebat regeneratio. Christus cur baptizari a Joanne voluit. ibid.

L. Per Christum tolli non tantum originale peccatum, sed et cætera superaddita.

L. Per Christum tolli non tantum originale peccatum, sed et cætera superaddita. 256

LI. A damnatione Adæ nemo liberatus nisi in Christo renatus. ibid.

LII. Baptismus mortis ac resurrectionis Christi similitudo in parvulis perinde ac in majoribus. ibid.

LIII. Crux Christi, sepultura, resurrectio, etc., figura vitæ christianæ.

LIII. Crux Christi, sepultura, resurrectio, etc., figura vitæ christianæ. 257

LIV. Judicium ultimum pertinens ad res in fine sæculi gerendas.

LIV. Judicium ultimum pertinens ad res in fine sæculi gerendas. 258

LV. Judicare vivos et mortuos, duplici modo intellectum. ibid.

LVI. De Spiritu sancto et Ecclesia recto ordine dictum in Symbolo. Ecclesia cœlestis terrenæ quæritur. ibid.

LVII. Stabilitas Ecclesiæ cœlestis.

LVII. Stabilitas Ecclesiæ cœlestis. 259

LVIII. Angelorum quæ sint differentiæ, et an Angeli sint sidera, incertum. ibid.

LIX. Angelorum qualia sint in quibus apparuerunt corpora, difficile explicatur.

LIX. Angelorum qualia sint in quibus apparuerunt corpora, difficile explicatur. 260

LX. Artes Satanæ transfigurantis se in angelum lucis, utiliter dignoscuntur. ibid.

LXI. Ecclesia in angelis et in hominibus. ibid.

LXII. Quomodo in Christo instaurantur omnia, et pacificantur.

LXII. Quomodo in Christo instaurantur omnia, et pacificantur. 261

LXIII. Pax regni cœlestis, quomodo præcellit omnem intellectum. ibid.

LXIV. Remissio peccatorum expressa in Symbolo. Sanctorum vita sine crimine, non sine peccato.

LXIV. Remissio peccatorum expressa in Symbolo. Sanctorum vita sine crimine, non sine peccato. 262

LXV. Crimina quælibet in Ecclesia remitti per pœnitentiam. Extra ecclesiam non remittuntur peccata. ibid.

LXVI. Remissio peccatorum fit propter futurum judicium.

LXVI. Remissio peccatorum fit propter futurum judicium. 263

LXVII. Refelluntur qui putabant fideles omnes, quantumlibet scelerate vixissent, salvandos per ignem. ibid.

LXVIII. Locus Apostoli de salvandis per ignem ut intelligendus. Ignis quidam in hac vita, per quem salvantur ædificantes ligna.

LXVIII. Locus Apostoli de salvandis per ignem ut intelligendus. Ignis quidam in hac vita, per quem salvantur ædificantes ligna. 264

LXIX. Ignis etiam purgatorius quidam post hanc vitam.

LXIX. Ignis etiam purgatorius quidam post hanc vitam. 265

LXX. Crimina eleemosynis non redimi, nisi vita mutetur.

tetur.

LXXI. Oratione dominica expiari leviora peccata.

LXXI. Oratione dominica expiari leviora peccata. 263

LXXII. Eleemosynarum genera multa. ibid.

LXXIII. Eleemosynæ genus maximum, parcere inimicis.

LXXIII. Eleemosynæ genus maximum, parcere inimicis. 266

LXXIV. Peccata non dimittenti non dimittuntur a Deo. ibid.

LXXV. Eleemosyna sceleratos et infideles non mundat, nisi mutentur.

LXXV. Eleemosyna sceleratos et infideles non mundat, nisi mutentur. 267

LXXVI. Prima eleemosyna, animæ suæ misereri et recte vivere. ibid.

LXXVII. Iniquitas deserenda, ut prosint eleemosynæ.

LXXVII. Iniquitas deserenda, ut prosint eleemosynæ. 268

LXXVIII. Peccata quædam sunt, quæ humano judicio non esse putarentur. ibid.

LXXIX. Quæ levia videntur esse interdum gravissima.

LXXIX. Quæ levia videntur esse interdum gravissima. 269

LXXX. Peccata horrenda, usu videntur levia.

LXXX. Peccata horrenda, usu videntur levia. 270

LXXXI. Peccati causæ duæ, ignorantia et infirmitas, quas nemo vincit nisi divinitus adjutus.

LXXXI. Peccati causæ duæ, ignorantia et infirmitas, quas nemo vincit nisi divinitus adjutus. 271

LXXXII. Pœnitentia Dei donum. ibid.

LXXXIII. Peccatum in Spiritum sanctum.

LXXXIII. Peccatum in Spiritum sanctum. 272

LXXXIV. De carnis resurrectione. ibid.

LXXXV. Fetus abortivi an resurgent. ibid.

LXXXVI. Fetus in utero quando vivere incipiat. ibid.

LXXXVII. Monstrosi fetus quomodo resurrecturi. ibid.

LXXXVIII. Instauratio carnis, quocumque modo perierit.

LXXXVIII. Instauratio carnis, quocumque modo perierit. 273

LXXXIX. Superflua quomodo redibunt ad corpus. ibid.

XC. In statura et effigie corporis nihil erit indecorum. ibid.

XCI. Resurgent piorum corpora quoad substantiam carnis, sed sine omni vitio.

XCI. Resurgent piorum corpora quoad substantiam carnis, sed sine omni vitio. 274

XCII. Corpora damnatorum qualia resurgent. ibid.

XCIII. Quorum damnatorum futura sit mitissima pœna.

XCIII. Quorum damnatorum futura sit mitissima pœna. 275

XCIV. In vita æterna sancti plenius cognoscent quid eis contulerit gratia. ibid.

XCV. Tunc revelabuntur occulta judicia Dei in hominum prædestinatione. Voluntas Dei efficacissima. ibid.

XCVI. Deus facit bene, etiam sinendo fieri.

XCVI. Deus facit bene, etiam sinendo fieri. 276

XCVII. Voluntas Dei salvare volentis an impediatur humana voluntate. ibid.

XCVIII. Deus etsi potest convertere quos voluerit, non tamen inique facit, cum alios convertit, alios non convertit. Originale vinculum damnationis.

XCVIII. Deus etsi potest convertere quos voluerit, non tamen inique facit, cum alios convertit, alios non convertit. Originale vinculum damnationis. 277

XCIX. Ut magna bonitate misereatur Deus, ita nulla iniquitate obdurat. Apostolicæ radix.

XCIX. Ut magna bonitate misereatur Deus, ita nulla iniquitate obdurat. Apostolicæ radix. 278

C. Nihil fieri præter voluntatem Dei, etiam dum fit contra ejus voluntatem.

C. Nihil fieri præter voluntatem Dei, etiam dum fit contra ejus voluntatem. 279

CI. Voluntas Dei bona per bonas æque et malas voluntates hominum semper impletur. ibid.

CII. Voluntas Dei invicta semper, et nunquam mala, sive misereatur, sive obduret. ibid.

CIII. Excultior dictum Apostoli ad Timotheum.

CIII. Excultior dictum Apostoli ad Timotheum. 280

CIV. Quæ fuerit voluntas Dei erga Adamum, quem peccaturum præsciebat.

CIV. Quæ fuerit voluntas Dei erga Adamum, quem peccaturum præsciebat. 281

CV. Voluntas hominis ad bonum et malum aliter libera in primo statu, aliter in ultimo. ibid.

CVI. Libero arbitrio gratia necessaria in primo et secundo statu. ibid.

CVII. Vita æterna merces, et tamen gratia. Voluntas Dei de homine peccante impleta.

CVII. Vita æterna merces, et tamen gratia. Voluntas Dei de homine peccante impleta. 282

CVIII. Ex Deo salus nostra, ita ut nec per Christum liberaremur, si non esset Deus. ibid.

CIX. Animarum receptacula ante resurrectionem.

CIX. Animarum receptacula ante resurrectionem. 283

CX. Sacrificium altaris et eleemosynæ pro defunctis, quatenus ut quibusdam prosint. ibid.

CXI. Duæ partes post judicium in æterna vel beatitudine vel miseria.

CXI. Duæ partes post judicium in æterna vel beatitudine vel miseria. 284

CXII. Pœnam damnatorum æternam fore. ibid.

CXIII. Mors impiorum, ut vita piorum, perpetua.

CXIII. Mors impiorum, ut vita piorum, perpetua. 285

CXIV. Exposita fide, agit de spe: quæ huc pertinent contineri oratione dominica. Spein in se ipso ponens maledictus. ibid.

CXV. Orationis Dominicæ apud Matthæum petitiones septem. ibid.

CXVI. Petitiones tantum quinque apud Lucam, qui cum Matthæo conciliatur.

CXVI. Petitiones tantum quinque apud Lucam, qui cum Matthæo conciliatur. 286

CXVII. De charitate quæ cum fide ac spe adesse debet. ibid.

CXVIII. Status vel ætates hominis quatuor, ante legem, sub lege, sub gratia, et in pace.

CXVIII. Status vel ætates hominis quatuor, ante legem, sub lege, sub gratia, et in pace. 287

CXIX. Regeneratio peccata delet universa in quavis ætate. Servitus sub lege nonnullis inexperta.

CXIX. Regeneratio peccata delet universa in quavis ætate. Servitus sub lege nonnullis inexperta. 288

CXX. Regenerati morientes ante usum rationis non pereunt. ibid.

CXXI. Charitas finis omnium præceptorum. ibid.

CXXII. Libri conclusio.

CXXII. Libri conclusio. 289

ADMONITIO IN LIBRUM DE AGONE CHRISTIANO. 289-290

S. AURELII AUGUSTINI, HIPPONENSIS EPISCOPI, DE AGONE CHRISTIANO LIBER UNUS. — Hortatur et instituit ad decertandam christianam pugnam cum diabolo.

Hunc vinci a nobis ac subigi, quando vincuntur cupiditates et corpus in servitutem redigitur; ipsum vero corpus servituti subjici docet, si nos ipsos subjiciamus Deo, cui creatura omnis aut voluntate servit aut necessitate. Subsidio fidei mundum esse humanam imbecillitatem, eique per Filium Dei carnem factum quam opportunum remedium subventum esse ostendit. Postea catholicæ fidei capita singula Symbolo comprehensa percurrrens, exortas varias in eam hæreses detegit et vitari jubet. 289-290

CAPUT PRIMUM. — Corona vincentibus promissa. Adversarius diabolus auxilio Christi vincitur. ibid.

II. Quomodo vincitur diabolus. Vincuntur invisibiles potestates, ubi vincuntur cupiditates.

II. Quomodo vincitur diabolus. Vincuntur invisibiles potestates, ubi vincuntur cupiditates. 291

III. Dæmones quomodo in cœlestibus sunt, et rectores tenebrarum.

III. Dæmones quomodo in cœlestibus sunt, et rectores tenebrarum. 292

IV. Manichæorum error de gente tenebrarum contra Deum rebellante. ibid.

V. Spiritualia nequitiæ in cœlestibus, quo sensu dictum.

V. Spiritualia nequitiæ in cœlestibus, quo sensu dictum. 293

VI. Corpus castigandum, ut diabolus et mundus vincantur.

VI. Corpus castigandum, ut diabolus et mundus vincantur. 294

VII. Ut corpus nobis subjiciatur, subjiciamus nos ipsos Deo, cui omnis creatura servit, velit nolit. Justorum et injustorum in hujus vitæ bonis et malis discrimen. ibid.

VIII. Omnia divina Providentia gubernari.

VIII. Omnia divina Providentia gubernari. 295

IX. Hortatio ad gustandam dulcedinem Dei.

IX. Hortatio ad gustandam dulcedinem Dei. 296

X. Filius Dei propter nos homo factus. Liberum arbitrium. ibid.

XI. Modus liberandi hominem per Filium Dei incarnatum quam conveniens.

XI. Modus liberandi hominem per Filium Dei incarnatum quam conveniens. 297

XII. Christiana fides ubique viget et vincit.

XII. Christiana fides ubique viget et vincit. 298

XIII. Fides recta sit, et actio bona. Mens veritatis capax non est, nisi vitiis libera. Fides Ecclesiæ de Trinitate.

XIII. Fides recta sit, et actio bona. Mens veritatis capax non est, nisi vitiis libera. Fides Ecclesiæ de Trinitate. 299

XIV. Nec audiendi qui tres personas negant. ibid.

XV. Nec audiendi qui inducunt tres deos. ibid.

XVI. Nec illi qui negant æqualitatem et æternitatem personarum.

XVI. Nec illi qui negant æqualitatem et æternitatem personarum. 300

XVII. Fides incarnationis Christi. Negantes Christum esse Deum, non audiendi. ibid.

XVIII. Nec audiendi negantes Christum habuisse verum corpus. ibid.

XIX. Nec negantes Christum habuisse mentem hominis.

XIX. Nec negantes Christum habuisse mentem hominis. 301

XX. Nec dicentes illum hominem non aliter susceptum a Sapientia Dei ac cæteros sanctos, qui sapientes fiunt. ibid.

XXI. Nec audiendi qui solum corpus a Verbo susceptum dicunt.

XXI. Nec audiendi qui solum corpus a Verbo susceptum dicunt. 302

XXII. Nec qui corpus Christi negant formatum de fœmina, et dicunt sic factum, ut illud quod Spiritus apparuit in columna, Per fœminam mors, per fœminam vita. ibid.

XXIII. Non audiendi, qui Filium Dei creaturam dicunt, quia passus est. Filium Dei sine divinitatis mutatione passum esse.

XXIII. Non audiendi, qui Filium Dei creaturam dicunt, quia passus est. Filium Dei sine divinitatis mutatione passum esse. 303

XXIV. Non audiendi, qui negant tale corpus Domini resurrexisse, quale fuerat sepultum.

XXIV. Non audiendi, qui negant tale corpus Domini resurrexisse, quale fuerat sepultum. 304

XXV. Nec negantes corpus Christi sublatum in cœlum. ibid.

XXVI. Nec negantes Christum sedere ad dexteram Patris. Dextra et sinistra Dei quid sit. ibid.

XXVII. Nec audiendi negantes judicium futurum.

XXVII. Nec audiendi negantes judicium futurum. 305

XXVIII. Nec qui dicunt Spiritum promissum venisse in Paulo, aut Montano, etc. ibid.

XXIX. Nec audiendi Donatistæ negantes Ecclesiam per orbem esse diffusam. Donatus ipse a suis divisus. Donatus Romæ cum Cæciliano causam dicens, nihil probat. Donatistæ Baptismum nisi ipsi dederint, inane esse volunt.

XXIX. Nec audiendi Donatistæ negantes Ecclesiam per orbem esse diffusam. Donatus ipse a suis divisus. Donatus Romæ cum Cæciliano causam dicens, nihil probat. Donatistæ Baptismum nisi ipsi dederint, inane esse volunt. 306

XXX. Non audiendi Lucifariani, qui licet non relabuntur, præciderunt se ab Ecclesia, quia resipiscentes ab Ariana hæresi recipiebat.

XXX. Non audiendi Lucifariani, qui licet non relabuntur, præciderunt se ab Ecclesia, quia resipiscentes ab Ariana hæresi recipiebat. 307

XXXI. Nec audiendi Cathari negantes Ecclesiam posse omnia peccata dimittere, et vetantes viduas nubere.

XXXI. Nec audiendi Cathari negantes Ecclesiam posse omnia peccata dimittere, et vetantes viduas nubere. 308

XXXII. Nec qui resurrectionem carnis negant.

XXXII. Nec qui resurrectionem carnis negant. 309

XXXIII. Fidei simplicitate lactari oportet, cum parvuli sumus. Charitas perfecta nec cupiditatem sæculi concupiscit, nec timorem. Cognitio veritatis in corde mundato. ibid.

S. AURELII AUGUSTINI, HIPPONENSIS EPISCOPI, DE CATECHIZANDIS RUDIBUS LIBER UNUS. — Rogatus a diacono Carthaginiensi, catechizandi artem docendam suscepit: et primo præcepta tradit, ut id officium non tantum certa methodo atque idonea ratione, sed etiam sine tædio et cum hilaritate impleatur. Postea revocatis ad usum præceptis, profert ipse in exemplum sermones, et cum eruditione qui

christianus esse velit, comparatos duos, longiorem unum, alterum brevissimum. 309-310

CAPUT PRIMUM. Rogatus a diacono Carthaginiensi scribit de catechizandis rudibus. ibid.

II. Sermo sæpe qui audienti placet, displicet dicenti: Unde id contingat. Qui sermonem habet, curet ut sine fastidio et hilariter dicat.

II. Sermo sæpe qui audienti placet, displicet dicenti: Unde id contingat. Qui sermonem habet, curet ut sine fastidio et hilariter dicat. 311

III. Narratio plena quæ fieri debeat catechizando. Ad charitatis finem dirigenda narratio. Scripturæ veteres propter commendandum Christi adventum, cujus finis charitas.

III. Narratio plena quæ fieri debeat catechizando. Ad charitatis finem dirigenda narratio. Scripturæ veteres propter commendandum Christi adventum, cujus finis charitas. 313

IV. Præcipua causa adventus Christi, charitatis commendatio. Ad dilectionem referenda esse quæ de Christo ex Scripturis narrantur in catechismo.

IV. Præcipua causa adventus Christi, charitatis commendatio. Ad dilectionem referenda esse quæ de Christo ex Scripturis narrantur in catechismo. 314

V. Accedens ad catechismum scrutandus quo fine velit fieri christianus.

V. Accedens ad catechismum scrutandus quo fine velit fieri christianus. 316

VI. Exordium catechismi, et narratio ab historia creationis mundi usque ad præsens tempus Ecclesiæ.

VI. Exordium catechismi, et narratio ab historia creationis mundi usque ad præsens tempus Ecclesiæ. 317

VII. Resurrectio, judicium, et alia quædam post narrationem intimanda. ibid.

VIII. Erudiri quomodo catechizandi.

VIII. Erudiri quomodo catechizandi. 318

IX. Grammatici et oratores quomodo tractandi. Vox ad aures Dei, animi affectus.

IX. Grammatici et oratores quomodo tractandi. Vox ad aures Dei, animi affectus. 320

X. Jam de hilaritate comparanda. Causæ sex tædium afferentes catechizanti. Remedium contra primam causam tædii. ibid.

XI. Remedium contra secundam tædii causam.

XI. Remedium contra secundam tædii causam. 322

XII. Remedium contra tertiam causam tædii.

XII. Remedium contra tertiam causam tædii. 323

XIII. Remedium contra quartam causam fastidii. Auditor vel audiendo vel stando fatigatus, quomodo recreandus. Usus audiendi verbum Dei sedendo, in quibus Ecclesiis receptus.

XIII. Remedium contra quartam causam fastidii. Auditor vel audiendo vel stando fatigatus, quomodo recreandus. Usus audiendi verbum Dei sedendo, in quibus Ecclesiis receptus. 324

XIV. Remedium adversus quintam causam tædii. Remedium contra sextam causam tædii. Item adversus causam sextam.

XIV. Remedium adversus quintam causam tædii. Remedium contra sextam causam tædii. Item adversus causam sextam. 326

XV. Pro personarum diversitate temperanda oratio.

XV. Pro personarum diversitate temperanda oratio. 328

XVI. Formula orationis catechistæ. Exordium ductum a laudabili proposito suscipiendæ christianæ religionis, propter futuram requiem. Nequies in rebus iniquitis non quærenda. Non in divitiis, nec in honoribus. Regnum quærentes in obedientiam carnis et in spectaculis.

XVI. Formula orationis catechistæ. Exordium ductum a laudabili proposito suscipiendæ christianæ religionis, propter futuram requiem. Nequies in rebus iniquitis non quærenda. Non in divitiis, nec in honoribus. Regnum quærentes in obedientiam carnis et in spectaculis. 329

XVII. Reprehenditur qui velit esse christianus propter commodum temporale. Christianus vere est, qui religionem profitetur propter futuram requiem. Transit ad narrationem eorum quæ credenda sunt. Filius Dei cur homo factus.

XVII. Reprehenditur qui velit esse christianus propter commodum temporale. Christianus vere est, qui religionem profitetur propter futuram requiem. Transit ad narrationem eorum quæ credenda sunt. Filius Dei cur homo factus. 330

XVIII. De hominis et rerum aliarum creatione quid credendum. Homo in paradiso constitutus. Cur creatus qui præsciebatur peccaturus. Lapsus hominis et angeli nihil Deo nocuit.

XVIII. De hominis et rerum aliarum creatione quid credendum. Homo in paradiso constitutus. Cur creatus qui præsciebatur peccaturus. Lapsus hominis et angeli nihil Deo nocuit. 332

XIX. In Ecclesia boni et mali, in fine separandi. Civitates duæ ab initio generis humani. Diluvium et arca sacramentum. De Abrahamo et Israelitico populo. Horum dicta et facta, prophetia fuit.

XIX. In Ecclesia boni et mali, in fine separandi. Civitates duæ ab initio generis humani. Diluvium et arca sacramentum. De Abrahamo et Israelitico populo. Horum dicta et facta, prophetia fuit. 333

XX. Israelitarum servitus in Ægypto, et liberatio viaque per mare Rubrum. Baptismus figuratus. Ovis immolatio passionis Christi figura. Lex scripta digito Dei. Jerusalem typus civitatis cœlestis.

XX. Israelitarum servitus in Ægypto, et liberatio viaque per mare Rubrum. Baptismus figuratus. Ovis immolatio passionis Christi figura. Lex scripta digito Dei. Jerusalem typus civitatis cœlestis. 335

XXI. Captivitas Babylonica et in ea gesta quid significent. Post captivitatem Babylonicam libertas qualis reddita.

XXI. Captivitas Babylonica et in ea gesta quid significent. Post captivitatem Babylonicam libertas qualis reddita. 336

XXII. Ætates mundi sex. Sexta ætas ex adventu Christi. Christus Novum Testamentum sempiternæ hæreditatis manifestans, torrens continenter exundando docet. Nativitas ejus, vita et mors.

XXII. Ætates mundi sex. Sexta ætas ex adventu Christi. Christus Novum Testamentum sempiternæ hæreditatis manifestans, torrens continenter exundando docet. Nativitas ejus, vita et mors. 338

XXIII. Spiritus sanctus die quinquagesima post resurrectionem Christi missus. Judæi prædicatione Apostolorum conversi, vitæ evangelicæ studio flagrantes. Ecclesiæ apud Gentes per Paulum constitutæ.

XXIII. Spiritus sanctus die quinquagesima post resurrectionem Christi missus. Judæi prædicatione Apostolorum conversi, vitæ evangelicæ studio flagrantes. Ecclesiæ apud Gentes per Paulum constitutæ. 339

XXIV. Ecclesia quasi vitis pullulat, et putatur. Ex iis quæ videntur impleta, creduntur prædicta quæ restant implenda, præsertim judicium futurum.

XXIV. Ecclesia quasi vitis pullulat, et putatur. Ex iis quæ videntur impleta, creduntur prædicta quæ restant implenda, præsertim judicium futurum. 341

XXV. Fides resurrectionis suadetur. Mors perpetua in tormentis. Vita æterna sanctorum. Cavendum non tantum a Paganis, Judæis et hæreticis, sed etiam a malis Christianis. Societas sit cum bonis; non tamen spes in ipsis ponatur.

XXV. Fides resurrectionis suadetur. Mors perpetua in tormentis. Vita æterna sanctorum. Cavendum non tantum a Paganis, Judæis et hæreticis, sed etiam a malis Christianis. Societas sit cum bonis; non tamen spes in ipsis ponatur. 342

XXVI. Initiatio catechumeni, cum exsitione signorum. Sermo quandoque brevior adhibendus. Incipit sermo alius brevior. Filius Dei humilis sus, ut a morte quæ per Adamum intravit, liberaremur.

XXVI. Initiatio catechumeni, cum exsitione signorum. Sermo quandoque brevior adhibendus. Incipit sermo alius brevior. Filius Dei humilis sus, ut a morte quæ per Adamum intravit, liberaremur. 344

XXVII. Prophetias Veteris Testamenti impletas cerni in Ecclesia. Hinc firmata fides eorum quæ ventura restant, judicii ultimi et resurrectionis. Cavendæ tentationes a malis etiam in Ecclesia repertis. Societas cum bonis. Spes omnis in Deo.

XXVII. Prophetias Veteris Testamenti impletas cerni in Ecclesia. Hinc firmata fides eorum quæ ventura restant, judicii ultimi et resurrectionis. Cavendæ tentationes a malis etiam in Ecclesia repertis. Societas cum bonis. Spes omnis in Deo. 346

ADMONITIO IN LIBRUM DE CONTINENTIA. 317-348

S. AURELII AUGUSTINI, HIPPONENSIS EPISCOPI, DE CONTINENTIA LIBER UNUS. — Explicat versiculos duos Psalmi 140 : Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium continentiae circum labia mea : ne declines cor meum in verba malitia, ad excusandas excusationes in peccatis. Cæteraque inde sermonis argumento, docet continentiæ virtutem pro suo officio coercendas habere libidines et corporis et animi, atque universam delectationibus concupiscentiæ, quæ delectationi sapientiæ adversantur, cohibendis invigilare. Jubet ne de propriis viribus confidamus pugnantibus contra concupiscentiam, quæ per legem quidem cognoscitur, sed non vincitur nisi per gratiam. Superbos reprehendit excusationes varias in peccatis afferentes : quo in genere iniquiores Manichæos, qui peccata sua in mali naturam in se ipsis insitam referebant, orosius refellit, et locum Apostoli ad Galat. v, 17, Caro enim concupiscit adversus spiritum, etc., quo demonstratas duas boni et mali naturas volebant, perperam ab iis hæreticis intellectum esse ex apostolo eodem evincit. 349-350

CAPUT PRIMUM. Continentia a libidine carnis Dei donum. Continentia oris et ipsa donum Dei. Os corporis et os cordis. ibid.

II. Os cordis, quo consensus tanquam verbum interius exprimitur. Cordis continentia nomine oris commendata a Christo. Continentiam cordis interdum violari non violato corpore. Continentia cordis retenta non peccari contra continentiam corporis. ibid.

III. Continentiæ pugna contra libidines quandiu sumus in hac vita. Pugna interna concupiscentiarum non experta nisi bellatoribus virtutum. Concupiscentia per legem cognoscitur, nonnisi per gratiam vincitur. Pugnandum ne peccati concupiscentia regnet. Opera carnis mortificanda.

III. Continentiæ pugna contra libidines quandiu sumus in hac vita. Pugna interna concupiscentiarum non experta nisi bellatoribus virtutum. Concupiscentia per legem cognoscitur, nonnisi per gratiam vincitur. Pugnandum ne peccati concupiscentia regnet. Opera carnis mortificanda. 353

IV. Ut continentia servari possit, cavenda præsumptio de propriis viribus. Vivere secundum hominem, et vivere secundum carnem, idem est.

IV. Ut continentia servari possit, cavenda præsumptio de propriis viribus. Vivere secundum hominem, et vivere secundum carnem, idem est. 355

V. Non fidat de se qui vult peccati concupiscentiam vincere. Excusatio peccatorum cohibenda per continentiam. Excusationes in peccatis diversæ. Pati accusato, fortunæ, diaboli. Dei vero ijsius a Manichæis. 356-357

VI. Contra alios qui, ut se excusent, dicunt placere Deo peccata. Deus et de malis facit bona. Homo cum potestate peccandi factus, pro præmio accepturus non posse peccare.

VI. Contra alios qui, ut se excusent, dicunt placere Deo peccata. Deus et de malis facit bona. Homo cum potestate peccandi factus, pro præmio accepturus non posse peccare. 358

VII. Continentiæ et justitiæ officia pariter tendunt ad pacem. Contra Manichæorum insaniam de duabus naturis inter se confligentibus. Bellum incesse in homine ex languore per culpam contracto, pacem sanato languore futuram esse.

VII. Continentiæ et justitiæ officia pariter tendunt ad pacem. Contra Manichæorum insaniam de duabus naturis inter se confligentibus. Bellum incesse in homine ex languore per culpam contracto, pacem sanato languore futuram esse. 359

VIII. Caro adversus spiritum concupiscit, non quia inimica natura, sed quia vitiata. Carnis concupiscentias ex vitio esse, easque hic minui quidem posse, non penitus auferri nisi in altera vita. Concupiscentia carnis hic pœna peccati, carne sanata in beatis non erit.

VIII. Caro adversus spiritum concupiscit, non quia inimica natura, sed quia vitiata. Carnis concupiscentias ex vitio esse, easque hic minui quidem posse, non penitus auferri nisi in altera vita. Concupiscentia carnis hic pœna peccati, carne sanata in beatis non erit. 361

IX. Carnem natura non esse malam, cum ejus exemplo diligendas uxores hortetur Apostolus. Tres copulæ insinuatæ ab Apostolo, omnes bonæ, quarum tertia est carnis et spiritus. Mulieri subjectionis exemplum a carne cur non datum.

IX. Carnem natura non esse malam, cum ejus exemplo diligendas uxores hortetur Apostolus. Tres copulæ insinuatæ ab Apostolo, omnes bonæ, quarum tertia est carnis et spiritus. Mulieri subjectionis exemplum a carne cur non datum. 363

X. Manichæorum hæresis negat fuisse in Christo carnem veram. Dicit animas ad Christum, corpora ad diabolum pertinere, et sexum utrumque esse ex diabolo.

X. Manichæorum hæresis negat fuisse in Christo carnem veram. Dicit animas ad Christum, corpora ad diabolum pertinere, et sexum utrumque esse ex diabolo. 365

XI. Carnis et Ecclesiæ comparatio in quibus consistat.

XI. Carnis et Ecclesiæ comparatio in quibus consistat. 366

XII. Continentia Manichæorum et aliorum quorundam, præsertim hæreticorum, falsa. Continentia item quorumdam immunda, ut per magicas artes perveniant ad uxores alienas.

XII. Continentia Manichæorum et aliorum quorundam, præsertim hæreticorum, falsa. Continentia item quorumdam immunda, ut per magicas artes perveniant ad uxores alienas. 367

XIII. Continentia non tantum libidines corporis, sed et animi cupiditates coercet et regit. Motus animæ pravi continentia cohibendi, negato consensu et rejecta vel cogitationis delectatione.

XIII. Continentia non tantum libidines corporis, sed et animi cupiditates coercet et regit. Motus animæ pravi continentia cohibendi, negato consensu et rejecta vel cogitationis delectatione. 369

XIV. Fidem sine operibus non salvare. Vitia carnis constanter debellanda. In continentiae prælio vires et victoria recurrenda in Deum.

XIV. Fidem sine operibus non salvare. Vitia carnis constanter debellanda. In continentiae prælio vires et victoria recurrenda in Deum. 370

ADMONITIO IN LIBRUM DE BONO CONJUGALI. 371-379

S. AURELII AUGUSTINI, HIPPONENSIS EPISCOPI, DE BONO CONJUGALI LIBER UNUS. — Docet Augustinus nuptias multis nominibus esse honestas, et non tantum in fornicationis comparatione, sed ex proprio genere bonas ac de se ab omni peccato immunes. Continentiam vero longe esse præstantiorem.

ostendit : adeoque nuptias, quas olim necessarias ad propagandum Dei populum, per quem Christus prophetaretur et nasceretur, in usu habere sancti debuerunt, nunc temporis postquam dictum est, Qui potest capere, capiat, non am lectendas nisi ab iis qui se continere non valent. Ceterum continentes nostros antemisis illis conjugatis, Abrahamo neminatum et Saræ, vix ulla ratione conferri, nedum iis præferri posse : quippe qui et continentiæ virtutem in animi habitu tenuerunt nubentes, et obedientiæ laude, qua tanquam matrice virtutes omnes continentur, quam maxime excelluerunt. 373-374

CAPUT PRIMUM. Prima societas viri et uxoris. ibid.

II. De propagatione filiorum, si bono non peccasset, diversæ sententiæ. ibid.

III. Bonum conjugii multiplex. Primum et secundum conjugii bonum. Tertium conjugii bonum.

III. Bonum conjugii multiplex. Primum et secundum conjugii bonum. Tertium conjugii bonum. 375

IV. Quortum conjugii bonum. Adulterium quid sit. Fides in rebus etiam abjectis servanda et huic vitæ præponenda. 375-376

V. Conjunctio viri et feminæ quandanam sit connubium, quando non.

V. Conjunctio viri et feminæ quandanam sit connubium, quando non. 376

VI. De conjugalis debitii exactione ac redditione.

VI. De conjugalis debitii exactione ac redditione. 377

VII. Fœdus nuptiale separatione conjugum non fit irritum. An dimissa adultera liceat alteram ducere. Uxorem suppeducere vetitum more Romano.

VII. Fœdus nuptiale separatione conjugum non fit irritum. An dimissa adultera liceat alteram ducere. Uxorem suppeducere vetitum more Romano. 378

VIII. Repudii usus qualis apud Gentiles, et qualis apud Judæos. Conjugium bonum est prorsus, non autem sola comparatione fornicationis.

VIII. Repudii usus qualis apud Gentiles, et qualis apud Judæos. Conjugium bonum est prorsus, non autem sola comparatione fornicationis. 379

IX. Conjugium bonum est non nisi propter aliud expetendum. Conjugio uti debuisse sanctos primis temporibus : nunc præferendam esse continentiam.

IX. Conjugium bonum est non nisi propter aliud expetendum. Conjugio uti debuisse sanctos primis temporibus : nunc præferendam esse continentiam. 380

X. Objectio contra continentiam. Nunc ii soli conjugari debent, qui se non continent. Nuptias non esse peccatum. Nuptialis concubitus solus ille est qui fit causa generandi. 380-381

XI. Usus contra naturam execrabilior in uxore, quam in meretrice. Innumerarum amplior sanctitas commendata, non negata sanctitas nuptiarum.

XI. Usus contra naturam execrabilior in uxore, quam in meretrice. Innumerarum amplior sanctitas commendata, non negata sanctitas nuptiarum. 382

XII. Nuptias non cogitantes nisi quomodo placeant Deo perraras esse.

XII. Nuptias non cogitantes nisi quomodo placeant Deo perraras esse. 383

XIII. Nuptias nunc solis non continentibus, olim vero etiam continentibus amplectendas fuisse. Uti conjugio sola prolis causa, quam rarum. ibid.

XIV. Uti concubitu propter filios maius peccatum, quam uxore uti propter incontinentiam.

XIV. Uti concubitu propter filios maius peccatum, quam uxore uti propter incontinentiam. 384

XV. Connubium non posse dissolvi ob sterilitatem. An liceat uxoris voluntate aliam adhibere ut communes filii nascantur, non audet definire.

XV. Connubium non posse dissolvi ob sterilitatem. An liceat uxoris voluntate aliam adhibere ut communes filii nascantur, non audet definire. 385

XVI. In concubitu ac in cibo usi similis ratio virtutis et vitii. ibid.

XVII. Nubentes hujus temporis non conferendi nubentibus sanctis primi temporis. Uni viro plures uxores habere aliquando licuit, nunquam uni feminæ plures viros.

XVII. Nubentes hujus temporis non conferendi nubentibus sanctis primi temporis. Uni viro plures uxores habere aliquando licuit, nunquam uni feminæ plures viros. 386

XVIII. Sacramentum nuptiarum nunc ad unum virum et ad unam uxorem redactum. Episcopum nisi unius uxoris virum ordinare non licet.

XVIII. Sacramentum nuptiarum nunc ad unum virum et ad unam uxorem redactum. Episcopum nisi unius uxoris virum ordinare non licet. 387

XIX. An saltem continentes nostri comparandi sint antiquis sanctis conjugatis.

XIX. An saltem continentes nostri comparandi sint antiquis sanctis conjugatis. 388

XX. Ex lege justificationis post concubitum, non ostendi illum esse peccatum. An continentes nunc aliis conferri possint antiquis patribus conjugatis.

XX. Ex lege justificationis post concubitum, non ostendi illum esse peccatum. An continentes nunc aliis conferri possint antiquis patribus conjugatis. 389

XXI. Distinguenda continentia ut aliæ virtutes, in habitu et in opere. Virtutem in habitu esse posse, etiamsi non sit in opere, docetur exemplo Christi.

XXI. Distinguenda continentia ut aliæ virtutes, in habitu et in opere. Virtutem in habitu esse posse, etiamsi non sit in opere, docetur exemplo Christi. 390

XXII. Continentiam in antiquis habitu, nunc autem opere tenenda. Jovinianistarum periculatio exploditur.

XXII. Continentiam in antiquis habitu, nunc autem opere tenenda. Jovinianistarum periculatio exploditur. 391

XXIII. Continentia melior castitate conjugali : sed possunt conjugati esse continentibus meliores. Obedientiæ bonum majus quam continentiae. obedientior conjugata minus obedienti virgini præponenda. obedientia mater omnium virtutum.

XXIII. Continentia melior castitate conjugali : sed possunt conjugati esse continentibus meliores. Obedientiæ bonum majus quam continentiae. obedientior conjugata minus obedienti virgini præponenda. obedientia mater omnium virtutum. 392

XXIV. Nuptiarum bonum a ud christianos triplex. conjugati antiqui obedientiam in opere, continentiam in habitu tenuerunt.

XXIV. Nuptiarum bonum a ud christianos triplex. conjugati antiqui obedientiam in opere, continentiam in habitu tenuerunt. 394

XXV. Manichæorum de Patribus Veteris Testamenti calumniæ refutatæ.

XXV. Manichæorum de Patribus Veteris Testamenti calumniæ refutatæ. 395

XXVI. Continentes hujus temporis non abjecte sentiant de sanctis patribus conjugatis. Virginitas humilitate tuenda. ibid.

I. AURELII AUGUSTINI, HIPPONENSIS EPISCOPI, DE SANCTA VIRGINITATE LIBER UNUS. — Dici primum de præstantia sacræ ac Deo dicatæ virginitatis, cui fecunditatem conjugalem jam non posse ullam com

parari demonstrat. Duobus subinde occurrit contrariis erroribus : alteri culpantium nuptias, alteri æquantium virginitati : illorum scilicet utantium nuptias ex obliquo et tacite damnatas ab apostolo dicente ad Corinthios. Tribulationem tamen carnis habebunt hujusmodi : ego autem vobis parvo; istorum vero, quia ad eosdem scribit, Existimo itaque hoc bonum esse propter præsentem necessitatem ; contenduntium perpetuam continentiam propter sæculi hujus vitam, non propter futuram commendari. Postea Christi virgines humilitatem, qua tam excellens conservatur earum munus, habere jubet, atque ad eam quam maxime sectandam multa et gravi oratione adhortatur. 303-308

CAPUT PRIMUM. Virgines conjugatos sanctos patres non contemnant.

CAPUT PRIMUM. Virgines conjugatos sanctos patres non contemnant. 307

II. Virginis filius et virginum sponsus Christus. Ecclesia sicut Maria, et mater et virgo est. ibid.

III. Cognatio spiritualis cum Christo propinquitati ejus carnali præponenda. ibid.

IV. Virginitas Mariæ voto dicata Deo antequam de concipiendo Christo audisset.

IV. Virginitas Mariæ voto dicata Deo antequam de concipiendo Christo audisset. 398

V. Virginum omnium decus est unius Virginis partus. Virgines et ipsæ spiritu matres Christi. ibid.

VI. Sola Maria corporæ ac spiritu simul virgo et mater.

VI. Sola Maria corporæ ac spiritu simul virgo et mater. 399

VII. Virginitati nulla fecunditas conjugalis comparanda. ibid.

VIII. Virginitas inde honorata, quia Deo dicata. ibid.

IX. Virginitas amissa nulla carnis fecunditate compensatur.

IX. Virginitas amissa nulla carnis fecunditate compensatur. 400

X. Nec virginitati conferendum conjugium quia virgines parit. ibid.

XI. Virgines ideo laudatæ, quia Deo dicatæ.

XI. Virgines ideo laudatæ, quia Deo dicatæ. 401

XII. Virgines sacræ non corporali, sed spirituali fecunditate Ecclesiæ nascuntur. Bonum conjugii quam inferius bono sanctæ virginitatis. ibid.

XIII. In eos qui putant continentiam non prodesse nisi ad præsenter vitam. ibid.

XIV. Virginitas non præcepto, sed consilio commendata ad promerendam singularem gloriam in vita futura. ibid.

XV. Consilium datur non nubendi, non præceptum.

XV. Consilium datur non nubendi, non præceptum. 402

XVI. Tribulatio carnis in conjugio, quæ sit.

XVI. Tribulatio carnis in conjugio, quæ sit. 403

XVII. In eos qui ab Apostolo damnatas ibi nuptias putant. Scripturæ aliquod mendacium tribuere quam perniciosum. ibid.

XVIII. Virginitas sic præferatur, ut non nuptiæ dammentur.

XVIII. Virginitas sic præferatur, ut non nuptiæ dammentur. 404

XIX. Errores duo contrarii de virginitate et conjugio. ibid.

XX. Apostoli dictum, Ego autem vobis parco, pertinere ad nuptiarum damnationem.

XX. Apostoli dictum, Ego autem vobis parco, pertinere ad nuptiarum damnationem. 405

XXI. Virginitatis laudem et meritum esse majus, cum nuptiæ non tanquam male devitantur. ibid.

XXII. Virginitas non propter hanc vitam, sed propter futuram diligenda ostenditur ex Apostolo.

XXII. Virginitas non propter hanc vitam, sed propter futuram diligenda ostenditur ex Apostolo. 406

XXIII. Idipsum probatur ex verbis Domini.

XXIII. Idipsum probatur ex verbis Domini. 407

XXIV. Item ex verbis Isaiæ. Ecclesia regnum cælorum cur appellata.

XXIV. Item ex verbis Isaiæ. Ecclesia regnum cælorum cur appellata. 408

XXV. Isaiam loqui de æterno præmio spadonibus promisso. ibid.

XXVI. Objectio de denario omnibus reddendo, contra diversitatem præmiorum.

XXVI. Objectio de denario omnibus reddendo, contra diversitatem præmiorum. 409

XXVII. Virginum gloria futura major et propria quædam in cælis gaudia. Sequi Agnum quocumque ierit proprium est virginum.

XXVII. Virginum gloria futura major et propria quædam in cælis gaudia. Sequi Agnum quocumque ierit proprium est virginum. 410

XXVIII. Quousque sequi Agnum omnes possunt.

XXVIII. Quousque sequi Agnum omnes possunt. 411

XXIX. Quo cum sequuntur solæ virgines. Invidentia in cælis propter præmiorum differentiam nulla. 411-412

XXX. Hortatur ad virginitatem ut ad opus supererogationis, non præcepti.

XXX. Hortatur ad virginitatem ut ad opus supererogationis, non præcepti. 413

XXXI. Humilitas maxime virginibus commendanda. Humilitatis mensura cuique data. superbia mater invidentiæ. ibid.

XXXII. De humilitate præcepta Domini et exempla.

XXXII. De humilitate præcepta Domini et exempla. 414

XXXIII. Humilitas Christianis, sed maxime virginibus custodienda.

XXXIII. Humilitas Christianis, sed maxime virginibus custodienda. 415

XXXIV. Nuptas viventes contra propositum non spectat præsens adhortatio ad humilitatem.

XXXIV. Nuptas viventes contra propositum non spectat præsens adhortatio ad humilitatem. 416

XXXV. Humilitatem Christus a se disci jubet. ibid.

XXXVI. Humilitatis doctrina facile audita a peccatoribus. Virginibus multo magis audienda.

XXXVI. Humilitatis doctrina facile audita a peccatoribus. Virginibus multo magis audienda. 417

XXXVII. Humilitatis exemplum in ipso Domino propositum virginibus.

XXXVII. Humilitatis exemplum in ipso Domino propositum virginibus. 418

XXXVIII. Timor ipsis virginibus necessarius, non timor sæcularis aut servilis, sed timor Dei castus.

XXXVIII. Timor ipsis virginibus necessarius, non timor sæcularis aut servilis, sed timor Dei castus. 419

XXXIX. Spiritus sancti locus cur humilitatum. Justis ex cardendi circulo ratio sese humiliandi.

XXXIX. Spiritus sancti locus cur humilitatum. Justis ex cardendi circulo ratio sese humiliandi. 419

XL. Justis miscentur casuri, ut ex horum casu timer

augeatur. Justus non putet modicum sibi dimissum,

ut modicum diligat. Dimissum deputet quidquid

mali a se non est commissum.

mali a se non est commissum. 420

XLI. Prima humilitatis cogitatio, virginitatem haberi

ex Dei dono. Præcepta non fieri nisi eo dante qui

præcipit. Obedientia et pœnitentia pariter dona Dei. ibid.

XLII. Continentia item et sapientia nonnisi a Deo præ

stantur.

stantur. 421

XLIII. De ipso Dei dono ne se extollant virgines.

XLIII. De ipso Dei dono ne se extollant virgines. 422

XLIV. Quid cogitandum virgini, ut veraciter se non au

deat mulieri vel conjugatæ præferre. ibid.

XLV. Fructus centenus, sexagenus et tricenus varie

intellectus.

intellectus. 423

XLVI. Vita communis sanctimonialium excellentior. ibid.

XLVII. Ut non infestur virgo, cogitet se forte non posse

pro Christo pati, quod possit conjugata.

pro Christo pati, quod possit conjugata. 424

XLVIII. Alia humilitatis occasio, quod nullus hic sit

sine peccato. ibid.

XLIX. Virgines irreprehensibiles purgatione peccato

rum et humili confessione. Mortifera securitas pec

candi spe veniæ confidentibus promissæ.

candi spe veniæ confidentibus promissæ. 425

L. Peccata parva quæ subrepunt vigilantibus, super

bia crescunt, humilitate perimuntur. Si quis forte

hic sine peccato, quanto magnus est, tanto magis

humiliat se. 425-430

LI. Virginitatis custos Deus qui eam dedit, apud hu

miles quiescit.

miles quiescit. 430

LII. Humilitas virginibus qua ratione exercenda. ibid.

LIII. Virgines quanto seniores, tanto sint humiliores.

LIII. Virgines quanto seniores, tanto sint humiliores. 427

LIV. Sponsum toto corde ement. ibid.

LV. Quanta felicitate ac securitate amatur sponsus.

LV. Quanta felicitate ac securitate amatur sponsus. 428

LVI. Conclusio operis. ibid.

ADMONITIO IN LIBRUM DE BONO VIDUITATIS. 429-430

S. AURELII AUGUSTINI HIPONENSIS EPISCOPI, DE

BONO VIDUITATIS LIBER, SEU EPISTOLA AD JULIANAM

VIDUAM. — Viduam hic docet et exhortatur. Primum

docendo probat sanctæ viduitatis professionem nu

ptiis anteponendam; nuptias tamen secundas, imo

et tertias et quotælibet licitas esse, nec unquam

malas; et nubentes quidem post votum viduas sive

virgines merito damnari; ipsas autem earum nu

ptias nec haberi pro adulteriis, nec dirimi oportere.

Merita viduarum ex ipso robore continentiae ac pie

tatis pensari vult; ideoque liviram univiræ viduæ

aliquando jure præferri demonstrat. Postea exhor

tando monet Julianam, ut in primis continentiam

suam benedictio Dei tribuat, caveatque ab sermuncu

lis, qui serpere cœperunt, hominum quorumdam

inimicorum gratiæ Christi. Jubet ut suum omne stu

dium cum filia virgine et cum socru vidua impendat

ad placendum Deo : delicias spirituales habeant

carnalium deliciarum loco; et famam denique suam

custodire non negligant. 429-432

CAPUT PRIMUM. Rogatus a Juliana scribit de professione

viduitatis. Apostoli de hac re doctrinam exponit.

viduitatis. Apostoli de hac re doctrinam exponit. 431

I. Imputat apud Apostolum non solas virgines, sed

etiam viduas. ibid.

II. Bonum viduitatis majus quam conjugii, quod tamen

vere bonum. Conjugii fides, et alia ejus bona, licet

viduitate minora.

viduitate minora. 432

III. Viduitatis professione non damnari secundas nu

ptias. Cataphrygarum et Novatianorum error a Ter

tulliano propagatus.

tulliano propagatus. 433

IV. Honestum dici viduitatis bonum quia honestius,

non ut turpe putetur conjugium.

non ut turpe putetur conjugium. 434

V. Nuptias etiam corpore sanctas esse, licet minus

quam innuptas. Bonum viduitatis non minuitur lau

dato bono conjugii, sed augetur. An beatior Anna

vidua, quam fuit hic nupta. ibid.

VI. Sanctæ feminæ tempore legis non concupiscen

tia, sed obedientia compellente nubebant.

tia, sed obedientia compellente nubebant. 435

VII. Nuptiæ et secundæ et primæ hoc tempore, nisi in

continentia sit impedimento, contemnendæ. Nuptiæ

olim legis obsequium, nunc infirmitatis remedium,

et humanitatis solatium.

et humanitatis solatium. 436

VIII. Nubere post continentiae votum, damnabile est;

non tamen damnandæ tales nuptiæ.

non tamen damnandæ tales nuptiæ. 437

IX. In eos qui læsarum sancto proposito nuptias adul

teras esse dicunt. Ecclesia tota virgo.

teras esse dicunt. Ecclesia tota virgo. 438

X. Lapsus a sancto proposito, nuptiæ tamen la

crarum bonæ.

crarum bonæ. 439

XI. Nullæ quotælibet nuptiæ damnandas esse. ibid.

XII. Viduam liviram aliquando esse præferendam

univiræ. Viduarum merita ex ipsis continentiae vi

ribus pensanda.

ribus pensanda. 440

XIII. Comparatio alia inter triplices viduas. Julianæ

viduæ tria exoptat quæ Annæ fuerunt bona.

viduæ tria exoptat quæ Annæ fuerunt bona. 440

XV. Epilogus superiorum.

XV. Epilogus superiorum. 441

XVI. Pars quæ osculi secunda pertinens ad exhortatio

nem. Continentium esse donum Dei.

nem. Continentium esse donum Dei. 443

XVII. Contra Pelagianos, liberum arbitrium sic defen

dentes, ut negent Dei gratiam.

dentes, ut negent Dei gratiam. 443

XVIII. Exhortationis vires esse ex gratia.

XVIII. Exhortationis vires esse ex gratia. 444

XIX. Exhortatur ad viduitatis bonum. Ut tota intentio

Julianæ viduæ sit ad placendum Deo. Demetriadis

virginis avia; si ipsa, perinde atque matris, vult

esse unum studium Deo placendi.

esse unum studium Deo placendi. 445

XX. Illecebræ sæculares quæ tam cito deficiunt con

temnendæ.

temnendæ. 447

XXI. Deliciæ spirituales viduis sint loco carnalium. ibid.

XXII. Famæ bonæ cura.

XXII. Famæ bonæ cura. 448

XXIII. Continentes perseverent, et aliis persuadeant

continentiam. Conclusio.

continentiam. Conclusio. 449

CONJUGIIS ADULTERINIS AD POLLENTIUM LIBRI

DUO. 451-464

LIBER PRIMUS. - Tractantur quæstiones potissimum

duæ. Prima est in illud ad Corinthios, Iis autem qui

sunt in conjugio præcipio... mulierem... si disces

serit, manere innuptam, etc., quod Apostoli præce

ptum Pollentio quidem videtur pertinere ad mulie

res recedentes a viris præter fornicationis causam,

iisque solis prohibitum nubere alteri viro : contra

autem Augustinus eas tantum spectare contendit,

quæ a viris fornicationis causa recesserint, atque

præter hanc causam recedere non permissum. Se

cunda quæstio est circa illud item ad Corinthios,

Cæteris autem ego dico, non Dominus, etc. Hoc mo

nendo dictum ab Apostolo docet Augustinus, ut sci

licet fideles conjuges in relinquendis infidelibus cri

missa licentia non utantur; Pollentius contra sentit

vetitum fuisse a Paulo ne conjuges etiam infideles

dimitterent a fidelibus. Atingitur postremo quæstio

de Catechumenis in ultimo vitæ constitutis, an iis

nec petentibus, nec pro se respondere valentibus

possit baptizari. ibid.

CAPITA PRIMA. In loco Pauli dissensus Pollentii et Au

gustini, an circa causam fornicationis discedere li

ceat conjugi sine nuptiis manere volenti. ibid.

I. Non licere conjugi discedere nisi ex fornicationis

causa. ibid.

II. Locus Apostoli de muliere quæ a viro fornicante

discedit, intelligendus.

discedit, intelligendus. 453

III. Apostolus male intellectus de muliere ob conti

nentiæ placitum discedente. ibid.

IV. Refellitur illa interpretatio Apostoli.

IV. Refellitur illa interpretatio Apostoli. 454

V. Pollentii sententia, mulieri ab adultero discedenti

nuptias cum alio non esse præcepto vetitas, sed

tantum propter opprobrium vitandas.

tantum propter opprobrium vitandas. 454

VI. Præcipit ut innupta maneat etiam quæ ab adultero

discedit.

discedit. 455

VII. Parentem esse in ea re formam viri et mulieris. ibid.

VIII. Objectio Pollentii ex loco Matthæi. Refellitur ex

simili loco Jacobi. Peccata ignorantium. Ex Marco et

Luca Matthæus intelligendus.

Luca Matthæus intelligendus. 456

IX. Matthæi locus tractatus in libris quos legit Pollen

tius, quomodo habeat.

tius, quomodo habeat. 457

X. Alius Matthæi locus subobscurus, sed ab evange

listis aliis explanatus.

listis aliis explanatus. 458

XI. Mulier ob fornicationem dimissa non cessat esse

uxor ejus qui dimisit.

uxor ejus qui dimisit. 459

XII. Dimittere infideles conjuges non licere sentit

Pollentius; licere, sed non expedire dicit Augustinus. ibid.

XIII. Multa non jussa præscripto legis, facienda sunt

consilio charitatis. ibid.

XIV. Licita quædam quæ non expediunt.

XIV. Licita quædam quæ non expediunt. 460

XV. Licitum quod non expedit, differt ab illicito, ita

ut illud si fiat, non sit peccatum, quamvis non sit

faciendum.

faciendum. 461

XVI. Unde differt id quod licet et non expedit, ab

eo quod ideo non expedit quia non licet. Dimittere

conjugem infidelem, nec vetat nec jubet Christus,

monet Paulus ne fiat. ibid.

XVII. Cur sicut Israelitis uxores alienigenas, non ita

Christianis infideles jubentur deservere. Consilium

Pauli tanquam Christi accipiendum. Id quod licet,

quandoque expedit, quandoque non. Discessio ab

infideli conjuge non prohibita præcepto legis, sed

consilio charitatis.

consilio charitatis. 463

XVIII. Consilium non nubendi, de eo esse quod am

plius expedit; et consilium non dimittendi infide

lem, de eo esse cujus contrarium non expedit.

lem, de eo esse cujus contrarium non expedit. 464

XIX. De conjugibus infidelibus non dimittendis consi

lium Apostoli est, non præceptum. Monitum hic loci

de re libera esse, alia tamen esse monita Apostoli.

de re imperata.

de re imperata. 484

XXI. De conjugii cum infidelibus, Pollentii sententiæ discutiuntur. Aliam esse quæstionem de jam conjunctis, aliam de conjungendis. De jam conjunctis non de jungendis agi in loco Apostoli citato. Illicita et vetita a Domino nunquam expedire facere.

XXI. De conjugii cum infidelibus, Pollentii sententiæ discutiuntur. Aliam esse quæstionem de jam conjunctis, aliam de conjungendis. De jam conjunctis non de jungendis agi in loco Apostoli citato. Illicita et vetita a Domino nunquam expedire facere. 465

XXII. Dimissa adultera alteram ducens, ut christianam faciat, mœchatur.

XXII. Dimissa adultera alteram ducens, ut christianam faciat, mœchatur. 467

XXIII. Adulterinum conjugium inire, ut fœmina fiat christiana, non licet. Ibid.

XXIV. Continentiæ votum nulla spe compensationis rumpendum.

XXIV. Continentiæ votum nulla spe compensationis rumpendum. 468

XXV. Consilium Apostoli in iis quæ præcepta non sunt audiendum. Quæstio de conjugii difficultate. Alia quæstio Pollentii. Ib. d.

XXVI. Catechumenus in ultimo vitæ an dandus Baptismus non petentibus, nec pro se respondere valentibus. Opinio quorumdam negans rejicitur, nec tamen damnatur.

XXVI. Catechumenus in ultimo vitæ an dandus Baptismus non petentibus, nec pro se respondere valentibus. Opinio quorumdam negans rejicitur, nec tamen damnatur. 469

XXVII. Ut intelligendum dictum Domini, Ne detur sanctum canibus.

XXVII. Ut intelligendum dictum Domini, Ne detur sanctum canibus. 470

XXVIII. Baptismus in casu proposito dandus catechumenis, etiam adulterina conjugia retinentibus. Reconciliationis pœnitenti dandæ in periculo mortis eadem ratio. Ibid.

LIBER SECUNDUS. - Redarguitur Pollentius, adulterio putans perinde atque morte solvi conjugium, eoque trahens illud Apostoli ad Corinthios, Quod si mortuus fuerit vir ejus, liberata est; ut mortuum hoc loco velit etiam adulterum intelligi. Argumenta deinde ejus reliqua diluuntur, et varia quæ suboriri timet incommoda, nisi repudiata adultera ducere alteram viro liceat, refutantur. 471-473

CAPUT PRIMUM. Hujus libri occasio. Ibid.

II. Pollentii sententia, nubere alteri vetitum esse conjugi, si a non fornicante, non autem si a fornicante discesserit. Mortuum in loco Pauli intelligendum etiam fornicantem sentit. Ibid.

III. Refellitur Pollentius. Ibid.

IV. Fornicationem pro morte conjugale vinculum solvente deputare, quam absurdum. Ibid.

V. Conjugii vinculum morte resolvi, non autem fornicatione et separatione conjugum.

V. Conjugii vinculum morte resolvi, non autem fornicatione et separatione conjugum. 473

VI. Reconciliatio post adulterium cum conjuge resipiscente quam conveniens christiano. Ibid.

VII. Mariti sævientes in uxores adulteras, cum sint et ipsi adulteri.

VII. Mariti sævientes in uxores adulteras, cum sint et ipsi adulteri. 474

VIII. Viri adulterii gravius puniendi quam adulteræ uxores. Lex Antonini, viros impudicos æque ac mulieres damnari volentis. Virorum impudicitia pejor. 474-475

IX. Nolens reconciliari adulteræ uxori non potest alteri nubere.

IX. Nolens reconciliari adulteræ uxori non potest alteri nubere. 476

X. Incontinentiæ querelas adversus legem Christi vetantis alteri nubere dimissa adultera, frustra objiciari. Si incontinentiæ querelæ admittantur, permittenda adulteria in multis casibus. Justior videbitur querela mulieris præter fornicationem dimissæ et nubere alteri cupientis. Ibid.

XI. Objectio a Pollentio, ut saltem filiorum gignendorum causa liceat alteram ducere, dimissa adultera.

XI. Objectio a Pollentio, ut saltem filiorum gignendorum causa liceat alteram ducere, dimissa adultera. 478

XII. Nuptias hoc tempore filiorum causa iis tantum eligendas esse, qui se continere non possunt. Ibid.

XIII. Nolentes reconciliari conjugibus adulteris, continentiam custodiant.

XIII. Nolentes reconciliari conjugibus adulteris, continentiam custodiant. 479

XIV. Objectio alia, hac sententia excludi benignitatem, ut mariti velint puniri adulteras, quibus mortuis ducere alias possint.

XIV. Objectio alia, hac sententia excludi benignitatem, ut mariti velint puniri adulteras, quibus mortuis ducere alias possint. 480

XV. Mariti ad parcendum adulteris uxoribus, non licentia libidinis, sed cura pietatis adducantur.

XV. Mariti ad parcendum adulteris uxoribus, non licentia libidinis, sed cura pietatis adducantur. 481

XVI. Objectatur incontinentiæ, si adulteræ uxori suæ mortem accusando procurarit, veniam accipiatur per Baptismum aut reconciliationem, quæ sibi alioquin per etuo adultero denegarentur. Graviora contra Pollentii opinionem excogitari posse, quam quæ ab illo objiciantur incommoda.

XVI. Objectatur incontinentiæ, si adulteræ uxori suæ mortem accusando procurarit, veniam accipiatur per Baptismum aut reconciliationem, quæ sibi alioquin per etuo adultero denegarentur. Graviora contra Pollentii opinionem excogitari posse, quam quæ ab illo objiciantur incommoda. 482

XVII. Incommodum aliud contra Pollentii sententiam.

XVII. Incommodum aliud contra Pollentii sententiam. 485

XVIII. Continentia servanda aut conjugalis aut excellentior.

XVIII. Continentia servanda aut conjugalis aut excellentior. 484

XIX. Conjuges divortio separatos a conjugibus hortatur ad continentiam.

XIX. Conjuges divortio separatos a conjugibus hortatur ad continentiam. 483

XX. Viri muliebres præire in pudicitia debent. Continentiam clericorum qui electi sunt inviti proponit viris nolentibus in divortio se continere.

XX. Viri muliebres præire in pudicitia debent. Continentiam clericorum qui electi sunt inviti proponit viris nolentibus in divortio se continere. 486

S. AURELII AUGUSTINI, HIPPONENSIS EPISCOPI, DE MENDACIO LIBER UNUS. - Quid sit mendacium, et utrum aliquando admittendum sit, exemplis mo

mentisque rationum in utramque partem libratis disquiritur. Mendaciorum afferuntur octo genera, iisque discussis et omnino rejectis statuitur nunquam esse mentiendum. 487-488

CAPUT PRIMUM. Materiæ pertractandæ difficultas. Ibid.

II. Joci non sunt mendacia. Ibid.

III. Quid sit mendacium. Ad mendacium an in loquente voluntas fallendi requiratur ut sufficiat. Ibid.

IV. Mentiri num aliquando prosit aut liceat.

IV. Mentiri num aliquando prosit aut liceat. 489

V. Opinio affirmans mentiendum esse nonnunquam. Opinio negans esse unquam mentiendum. Exempla pro mendacio ex Veteri Testamento allata discutiuntur. Mentiendi exemplum ex Testamento Novo nullum suppetere. Timothei circumcisio non per simulationem facta. Petrus libenter correctus a Paulo. Auctoritatem mentiendi non magis communis vitæ quam Scripturarum exemplis astrui posse.

V. Opinio affirmans mentiendum esse nonnunquam. Opinio negans esse unquam mentiendum. Exempla pro mendacio ex Veteri Testamento allata discutiuntur. Mentiendi exemplum ex Testamento Novo nullum suppetere. Timothei circumcisio non per simulationem facta. Petrus libenter correctus a Paulo. Auctoritatem mentiendi non magis communis vitæ quam Scripturarum exemplis astrui posse. 491

VI. Mendacium esse iniquitatem, et mortem animæ afferre, nec proinde admittendum pro cujusquam salute temporali.

VI. Mendacium esse iniquitatem, et mortem animæ afferre, nec proinde admittendum pro cujusquam salute temporali. 494

VII. Nec pudicitiæ corporalis causa mentiendum. Libido quid sit.

VII. Nec pudicitiæ corporalis causa mentiendum. Libido quid sit. 495

VIII. Neque mentiendum studio servandi alios ad vitam æternam.

VIII. Neque mentiendum studio servandi alios ad vitam æternam. 496

IX. Mendacium censent quidam adhibendum qui removeat homo stuprum quod ipse ab alio pateretur. Refellitur argumentum illorum, et exemplum. Aliena peccata non et imputanda cui illa posset leviore suo peccato impedire. Peccantibus non consentire qui eos non vult peccando colibere. Vitare peccatum quisque debet levius potius quod suum, quam quod gravius alienum. Annon mentiendum ut vitetur immunditia corporalis. Mendacia quæ alios lædunt, non admittenda, ut immunditia corporalis vitetur.

IX. Mendacium censent quidam adhibendum qui removeat homo stuprum quod ipse ab alio pateretur. Refellitur argumentum illorum, et exemplum. Aliena peccata non et imputanda cui illa posset leviore suo peccato impedire. Peccantibus non consentire qui eos non vult peccando colibere. Vitare peccatum quisque debet levius potius quod suum, quam quod gravius alienum. Annon mentiendum ut vitetur immunditia corporalis. Mendacia quæ alios lædunt, non admittenda, ut immunditia corporalis vitetur. 497

X. Mendacium in doctrina religionis nunquam adhibendum.

X. Mendacium in doctrina religionis nunquam adhibendum. 500

XI. Mendacia etiam removenda quæ aut alteri obsunt, aut ipsi mentienti. Mentienis et mendax differunt.

XI. Mendacia etiam removenda quæ aut alteri obsunt, aut ipsi mentienti. Mentienis et mendax differunt. 501

XII. Mendacium quod et nulli obest, et alicui prodest, an adhibendum. An mendacia quædam honesta, quæ nonnulli prosunt et nulli obsunt. Mentiri an non semper sit falsum testimonium dicere. Ibid.

XIII. An mentiendum ne prodatur vel homicida, vel innocens quæsitus ad mortem. Firmus episcopus Thagastensis, nec vult mentiri, nec ut hominem quæsitum prodat, tormentis adduci potest. Quid respondeat interrogatus et sciens ubi sit ille qui ad mortem quæritur.

XIII. An mentiendum ne prodatur vel homicida, vel innocens quæsitus ad mortem. Firmus episcopus Thagastensis, nec vult mentiri, nec ut hominem quæsitum prodat, tormentis adduci potest. Quid respondeat interrogatus et sciens ubi sit ille qui ad mortem quæritur. 503

XIV. Mendaciorum octo genera.

XIV. Mendaciorum octo genera. 503

XV. Auctoritates divinæ, quibus mendacium prohibetur, aliaque præcepta ex factis sanctorum intelligenda. Præceptum prohibendi alteram maxillam percutiendi. Præceptum non jurandi omnino. Præceptum non cogitandi de crastino. Præceptum ne apostoli secum aliquid portent in via.

XV. Auctoritates divinæ, quibus mendacium prohibetur, aliaque præcepta ex factis sanctorum intelligenda. Præceptum prohibendi alteram maxillam percutiendi. Præceptum non jurandi omnino. Præceptum non cogitandi de crastino. Præceptum ne apostoli secum aliquid portent in via. 506

XVI. Os duplex, vocis et cordis: de quo ore dictum sit, Os quod mentitur, etc. Os cordis etiam in Evangelio monstratum. An vestitum si tantum mendacium, quod alicui detrahitur. Sensus triplex in loco Ecclesiastici (cap. 7, §. 14).

XVI. Os duplex, vocis et cordis: de quo ore dictum sit, Os quod mentitur, etc. Os cordis etiam in Evangelio monstratum. An vestitum si tantum mendacium, quod alicui detrahitur. Sensus triplex in loco Ecclesiastici (cap. 7, §. 14). 508

XVII. Psalmi 5 versiculus 7 tripliciter quoque intellectus. Præceptum vetans falsum testimonium dici, quomodo intelligendum.

XVII. Psalmi 5 versiculus 7 tripliciter quoque intellectus. Præceptum vetans falsum testimonium dici, quomodo intelligendum. 510

XVIII. Quomodo accipiendus alius Scripturæ locus. Disquisitione præcedenti in utramque partem quid hactenus inventum. Error mala metiens ex cupiditate et ex consuetudine. Vita nostra duplex. Peccata minora etsi non propter utilitatem temporalem, an saltem propter sanctitatem servandam admitti possint.

XVIII. Quomodo accipiendus alius Scripturæ locus. Disquisitione præcedenti in utramque partem quid hactenus inventum. Error mala metiens ex cupiditate et ex consuetudine. Vita nostra duplex. Peccata minora etsi non propter utilitatem temporalem, an saltem propter sanctitatem servandam admitti possint. 511

XIX. Tria servanda sanctitatis causa: pudicitia corporis, castitas animi, et veritas doctrinæ.

XIX. Tria servanda sanctitatis causa: pudicitia corporis, castitas animi, et veritas doctrinæ. 514

XX. Pudicitiæ corporalis causa non mentiendum. Fides unde dicta. Castitas animi.

XX. Pudicitiæ corporalis causa non mentiendum. Fides unde dicta. Castitas animi. 513

XXI. Epilogus prædictorum. Mentendum nunquam ullo mendacii genere ex octo requisitis. Defensores mendacii quam cæci.

XXI. Epilogus prædictorum. Mentendum nunquam ullo mendacii genere ex octo requisitis. Defensores mendacii quam cæci. 516

S. AURELII AUGUSTINI, HIPPONENSIS EPISCOPI, CONTRA MENDACIUM AD CONSENTIUM LIBER UNUS. - Respondet Augustinus ad scripta quæ ipsi consideranda misit Consentius, de adhibendo usu mendacii ad detegendos latentes Priscillianistas, qui se catholicos mentiuntur: docetque nec mendaces per mendacia, nec blasphemos per blasphemias quærendos esse. Refellit Priscillianistarum errorem illum, in Dictinii præsertim libro, cui titulus Libra,

repertum, quo ipsi dogmatizant, ad occultandam

religionem religiosos debere mentiri. Quæ ex divi

nis libris in hujus erroris sui patrocinium testimo

nia proferunt et exempla, contendit partim non

esse mendacia, partim etiam quæ sunt, non esse

imitanda. Solvit difficultatem de compensativis pœ

nalibus, ipsum quoque improbans mendacium, quod

ad tuendam salutem cujusquam seu temporalem

seu æternam utile ac necessarium videatur. Deni

que nunquam omnino mentiendum, in iis maxime

rebus quæ ad doctrinam religionis pertinent, in

concusse tenere consentium jubet et adversus hæ

reticos defendere.

517-518

CAPUT PRIMUM. Mendaciis qui abutuntur ut lateant,

non esse de latebris suis eruendos nostris mendaciis.

Ibid.

II. Priscillianistarum error de mendacii usu ad laten

dum aliemis. Sententia hæc Priscillianistarum auferri

omnino martyria.

III. Mendacium catholicorum ut hæreticos caviant, per

niciosius fore quam hæreticorum ut catholicos la

teant. Exemplo res demonstratur. Priscillianistas

capere per mendacium velle, est cum ipsis depravari.

IV. Mentienti in uno, non haberi fidem in aliis.

V. Priscillianistarum tolerabilius mentiri occultando hæ

resim suam, quam catholicum occultando verita

tem. Catholici si se mentiantur esse Priscillianistas,

pejus faciunt quam Priscillianistæ se catholicos esse

mentientes.

VI. Negare Christum coram hominibus vel mendaciter

et fide, nunquam licet. Objectio. Responsio. Con

futatur itidem quæ objiciari possunt. Corde crede

re non sufficit, nisi et ore non negetur Christus.

Ut intelligendus Psalmus xiv, §. 3, ubi laudatur

loquens veritatem in corde. Item Apostolus præci

piens ut loquamur veritatem cum proximo. Verita

tem non veri prædicantes tolerari, non falsitatem

annuntiantes.

VII. Mendacium nulla velut bona intentione admit

tendum. Facta alia ex fine vel bona vel mala red

duntur, alia sunt per se peccata; hæc nullo quasi

bono fine facienda.

VIII. Peccatum esse ex intentione aliud alio levius;

non tamen faciendum levius, quod sæpe alterius

generis peccato gravius est.

IX. Peccata compensativa nec ipsa admittenda esse.

Factum Loth offerentis filias suas constupratoribus

sodomitis. Exemplum Loth timore tunc perturbati

non imitandum. Nec exemplum David præ ira juran

tis. Quid David, quidve ipsi Loth faciendum fuerat.

Loth a peccato defendi quomodo vix possit. Facta

a sanctis non omnia in mores transferenda.

X. Exempla pro mendacio quæsita in scripturis ex

pendenda. Aliud est occultare veritatem, aliud pro

ferre mendacium. Abraham et Isaac defenduntur a

mendacio. Factum Jacob non esse mendacium. Tropi

non sunt mendacia. Metaphora. Antiphrasis. Tropi in

Scripturis quare.

532-533

XI. Tripartita ratio disputandi adversus eos qui Scri

pturas divinas mendaciis suis adhibere patronas

volunt.

XII. Exempla mentiendi quædam ex veteribus Scri

pturis vere talia, et Novo autem Testamento nulla

proferri. Simulatio Petri et Barnabæ merito repre

hensa a Paulo. Non mendaciter observare a Paulo

Legis quædam cæremoniæ. Paulus non mentiendo,

sed consulendo omnibus omnia factus. Mendacium

quid sit.

XIII. Discutiuntur loca Evangelii quæ videntur patroci

nari mendacio. Christus figurate nescire se finxit

quæ sciebat. Item prophetice et figurate se finxit

longius ire.

XIV. Exempla Scripturæ veteris, si quæ ibi narrantur

hominum mendacia, non esse imitanda. Ut non imi

tanda Judæ fornicatio, ita nec mendacium Thamar.

XV. Mendacium semper esse injustum, cum sit pec

catum et veritati contrarium. In Hebræis obstetrici

bus et in Raab non remunerata fallacia, sed bene

volentia.

XVI. Sitne boni hominis aliquando mentiri pro alterius

salute.

XVII. Obstetrices Hebrææ et Raab num fecissent me

lius, nolendo mentiri. Regula ad quam redigenda

quæ ex scripturis proferuntur velut exempla men

tiendi.

XVIII. An mentiendum ut ægro celetur quod ei mor

tem afferret. Non timendum ne homicida dicatur

veritas. Permisso mendacio in proposito casu, quam

difficile mendacii fines figuntur ne succrescant

usque ad perjuria et blasphemias. Acute contra

mendacii doctores.

XIX. Ut periclitanti subveniatur si non committendum

stuprum, ita nec loquendum mendacium. Si aliquo

modo permittuntur mendacia, metuendum ne usque

ad perjuria et blasphemias progrediantur. Pejerare

et blasphemare qua ratione differant.

XX. An saltem pro æterna boninis salute mentien

dum, in salutis æternæ periculo, sicut non debet

homini subveniri pro stuprum, ita nec per menda

cium, quod vere peccatum est.

XXI. Epilogus.

S. AURELII AUGUSTINI, HIPPONENSIS EPISCOPI, DE

OPERE MONACHORUM LIBER UNUS. — Aurelii epi

scopi Carthaginensis impulsu Augustinus monacho

rum causam qui se suis manibus transigebant de

fendit adversus alios ejusdem professionis nonnul

los, qui ex oblationibus religiosorum sic volebant

vivere, ut nihil operantes, se potius evangelica præ

cepta de victu et vestitu non curando implere

jactarent. Ac primum demonstrat apostolum Pau

lum dedisse servis Dei præceptum et exemplum fa

ciendi operis corporalis, quo victum et vestitum

sibi procurarent. Deinde ostendi evangelica illa

præcepta, unde suam monachi illi, non solum de

sidiam, sed etiam arrogantiam fovebant, apostolico

præcepto et exemplo non esse contraria. Ad ex

tremum, eruditos monachos reprehendit, atque ut

ne contra præceptum apostolicum nutrire pergant,

obsecrat et exhortatur.

347-548

CAPUT PRIMUM. Ad scribendum hoc opus impulsus est

ab Aurelio. Monachorum qui operari nolunt, opinio

de sensu Apostoli jubentis operari. Opinione Evan

gelii præceptum de non curando corporali victu.

II. Refelluntur, quia ut sensum Evangelii ex aliis et

aliis verbis Domini habent, ita locum Apostoli ex

aliis ejus dictis intelligendum esse non attendunt.

III. Pauli præceptum de corporali opere esse proba

tur ex circumstantia lectionis. Exemplo suo Paulus

docuit quid præceperit.

IV. Pauli sententia ex aliis ejus Epistolis declarata.

V. Apostolis permissum mulieres sibi ministrantes se

cum habere exemplo Christi.

VI. De Evangelio vivere non solis apostolis, sed et

aliis concessum a Christo.

VII. Potestatem non operandi datam apostolis, esse

intelligendam de opere corporali.

VIII. Apostolum manifeste loqui de opere manuum.

IX. Apertius et clarius id esse ex consequentibus.

X. Ex Evangelio cur non vivit Paulus.

XI. In hac re, ut in aliis, Paulus ex compassione se

infirmis accommodat. Quomodo sine fictione et fal

lacia factus est quasi sub lege et quasi sine lege.

Tunc ut Evangelium, si ex eo vivat, venale pute

tur ab infirmis.

XII. Infirmorum periculis tremefactus eligit laborare,

quam de Evangelio vivere.

XIII. Quod erat opus corporale Apostoli. Opera honesta

ad victum comparandum.

XIV. Quando soleret Apostolus operari monachorum

otium.

XV. Paulus præcipiens operari servos Dei, non vult

tamen eorum necessitates minus curari a fideli

bus. Labor servis Dei eligendus qui animo libero

exerceatur, sine cura et cupiditate.

XVI. Paulus vult a fidelibus suppleri necessitates ser

vorum Dei, qui victum sibi propter occupationes vel

infirmitates comparare non valent. Ministerium in

sanctos, quo suppletur carnalia iis a quibus vicis

sim accipiuntur spiritualia. Paulo obediant et servi

Dei laborando, et boni fideles eorum necessitates

supplendo.

XVII. Obtemdunt pigri vacare se orationi, psalmis, le

ctioni et verbo Dei. Inter laborandum licere psal

lere. Lectionem non prodesse, nisi fiat quod le

gitur.

XVIII. Frogandi verbi Dei obtentu nolentes laborare

castigantur. Paulus ad erogandum verbum certa

tempora constituit, et alia ad laborandum. Optima

gubernatio ut omnia ex ordine gerantur.

XIX. Operatum esse Paulum opus vere corporale.

XX. Objectio an cæteri apostoli non laborantes ac de

Evangelio viventes peccarint. Responsio. Præce

ptum operandi eos spectare qui non evangelizant.

XXI. Qui vacare volunt, ii plerique ex inope ac labo

riosa vita conversi sunt.

XXII. Contra otiosos et verbosos, qui exemplo et verbo alios avocant a labore.

XXII. Contra otiosos et verbosos, qui exemplo et verbo alios avocant a labore. 568

XXIII. Evangelium non recte intellectum a pigritia. Monachi sese includentes, ut a nullo videantur per multos dies. Evangelicam præceptionem non cogitandi de crastino concordare cum Apostolo.

XXIII. Evangelium non recte intellectum a pigritia. Monachi sese includentes, ut a nullo videantur per multos dies. Evangelicam præceptionem non cogitandi de crastino concordare cum Apostolo. 569

XXIV. Aliquid in crastinum reponere non prohiberi per Evangelium.

XXIV. Aliquid in crastinum reponere non prohiberi per Evangelium. 571

XXV. Negotia priora reliquisse quid prosit, si adhuc laborandum. Communis vitæ charitas. Operari decet etiam qui ex vita excelsiore convertuntur, sed multo magis qui ex vita humilioré. Ibid.

XXVI. Quomodo intelligendum præceptum illud, ut ne solliciti simus de cibo et vestitu. Quomodo accipiendum illud, de volatilibus cœli et liliis agri.

XXVI. Quomodo intelligendum præceptum illud, ut ne solliciti simus de cibo et vestitu. Quomodo accipiendum illud, de volatilibus cœli et liliis agri. 573

XXVII. Utendum industria nostra, ne Deum tentare videamur.

XXVII. Utendum industria nostra, ne Deum tentare videamur. 574

XXVIII. Graphice describit monachos otiosos et vagos.

XXVIII. Graphice describit monachos otiosos et vagos. 575

XXIX. Occupationes Augustini. Mallet moné monachorum operari certis horis.

XXIX. Occupationes Augustini. Mallet moné monachorum operari certis horis. 576

XXX. Timet ne desidia malorum ingrescentes boni corrumpantur.

XXX. Timet ne desidia malorum ingrescentes boni corrumpantur. 577

XXXI. In monachos crinitos.

XXXI. In monachos crinitos. 578

XXXII. Perversa interpretatio Scripturæ per crinitos monachos. Paulus apostolus summam castitatem professus. Præceptum viris de non velando capite. Mens per virum, concupiscentia per mulierem figurata.

XXXII. Perversa interpretatio Scripturæ per crinitos monachos. Paulus apostolus summam castitatem professus. Præceptum viris de non velando capite. Mens per virum, concupiscentia per mulierem figurata. 579

XXXIII. Bonos quosdam crinitos rogat ut capillos radant.

XXXIII. Bonos quosdam crinitos rogat ut capillos radant. 580

S. AURELII AUGUSTINI, HIPPONENSIS EPISCOPI, DE DIVINATIONE DÆMONUM LIBER UNUS. — Divinationes dæmonum et quæ ad eorum cultum pertinent, non ideo recte fieri, quia nisi Deo sinente non fiunt. Unde sint illæ dæmonum divinationes, curve interdum veræ, licet plerumque falsæ. 581-583

CAPUT PRIMUM. Occasio scribendi hujus libri. Non statim rectum quod Deus permittit. In rebus etiam ad religionis cultum pertinentibus permitti a Deo quæ i, si displiceant. Ibid.

I. Sacrificia paganorum non ideo putanda bona, quia ea fieri Deus non impeditur. Permissa esse ab omnipotente, quæ ab eodem justo improbarentur. Pontificales libri sacrorum profanorum. Quid hactenus compertum, quid tractandum deinceps.

I. Sacrificia paganorum non ideo putanda bona, quia ea fieri Deus non impeditur. Permissa esse ab omnipotente, quæ ab eodem justo improbarentur. Pontificales libri sacrorum profanorum. Quid hactenus compertum, quid tractandum deinceps. 583

II. Dæmonum divinatio tribus ex causis. Acrimonia sensus, celeritate motus, et diuturna rerum experientia præpollent. Non ideo dæmones præponendos esse hominibus.

II. Dæmonum divinatio tribus ex causis. Acrimonia sensus, celeritate motus, et diuturna rerum experientia præpollent. Non ideo dæmones præponendos esse hominibus. 584

III. Mira quædam etsi dæmones faciunt contemnendi.

III. Mira quædam etsi dæmones faciunt contemnendi. 585

IV. Unde dæmones prænuntient ventura.

IV. Unde dæmones prænuntient ventura. 586

V. Divinatio dæmonum quam distans ab altitudine prophetiæ divinæ. Dæmones plerumque falli et fallere. Quomodo falluntur. Quomodo fallunt. Ibid.

VI. Cur dæmones ipsorum mala vel silent, vel prædicunt interdum.

VI. Cur dæmones ipsorum mala vel silent, vel prædicunt interdum. 587

VII. Dæmones prædicere quædam vera ex oraculis prophetarum potuisse, nihil tamen ausos dicere contra Deum verum.

VII. Dæmones prædicere quædam vera ex oraculis prophetarum potuisse, nihil tamen ausos dicere contra Deum verum. 588

VIII. Dæmonum cultus unius Dei cultui cessuros prædictum a prophetis.

VIII. Dæmonum cultus unius Dei cultui cessuros prædictum a prophetis. 589

IX. Paganorum reliquiæ frustra jactant doctrinam et sapientiam suam.

IX. Paganorum reliquiæ frustra jactant doctrinam et sapientiam suam. 590

S. AURELII AUGUSTINI, HIPPONENSIS EPISCOPI, DE CURA PRO MORTUIS GERENDA AD PAULINUM LIBER UNUS. — Interrogatus a Paulino episcopo Nolano, utrum sepultura quæ fit in memoriis martyrum, spiritibus mortuorum aliquid prosit, ostendit in primis nihil mortuis ipsis ehesse, etiamsi eorum corporibus omnino negetur sepultura. Locum autem sepulturæ non per se prodesse quidquam, sed per occasionem dumtaxat, dum ex illius recordatione movetur et crescit affectus precantium pro defunctis. Curam sepulturæ ex humani cordis ad carnem suam affectu venire, eamque merito a sanctis martyribus, cum ad felicitatem aut miseriam nihil intersit, contemtam fuisse. Hinc de mortuis dicit, qui narrantur viventibus apparuisse, ut suis corporibus sepultura præberetur. Quomodo visa illa fiant, docet variis exemplis. Ad extremum, inquit an mortui curis intersint ac rebus humanis. 591-592

CAPUT PRIMUM. Paulini quæstio, an mortuo prosit quod apud sancti alicujus memoriam sepelitur. Sententia ipsius est prodesse. Difficultas enim ab eodem proposita discutitur. Ex genere vitæ quam quisque gesserit, effici ut prosit vel non prosit quæ fiunt pro defunctis. Ibid.

II. Quid conferat honos sepulturæ. Sepultura corporum christianis si fuerit negata, nihil adimit.

II. Quid conferat honos sepulturæ. Sepultura corporum christianis si fuerit negata, nihil adimit. 593

III. Funeris et sepulturæ cura quare laudabilis.

III. Funeris et sepulturæ cura quare laudabilis. 595

IV. Sepulturæ locus mortuo non per se, sed per occasionem prodest, dum admonet ut oretur pro illo.

IV. Sepulturæ locus mortuo non per se, sed per occasionem prodest, dum admonet ut oretur pro illo. 596

V. Locus per occasionem quantum prosit.

V. Locus per occasionem quantum prosit. 597

VI. Corpora martyrum exusta, et cineres Rhodano inspersi. Ibid.

VII. Cura sepulturæ ex naturali affectu erga corpus.

VII. Cura sepulturæ ex naturali affectu erga corpus. 598

VIII. Martyres sepulturæ curam contempserunt.

VIII. Martyres sepulturæ curam contempserunt. 599

IX. Officium sepulturæ cur laudatum in Scripturis.

IX. Officium sepulturæ cur laudatum in Scripturis. 600

X. Mortui quidam apparent, ut sibi sepultura præbeatur : quomodo hæc visa contingant. Ibid.

XI. Visorum in somnis exemplum duo. Pater defunctus apparet filio. Augustinus ipse in vivis agens apparet in somnis Eulogio rhetori, et locum Ciceronis exponit.

XI. Visorum in somnis exemplum duo. Pater defunctus apparet filio. Augustinus ipse in vivis agens apparet in somnis Eulogio rhetori, et locum Ciceronis exponit. 601

XII. Visa phreneticorum. Visum Curmæ curialis.

XII. Visa phreneticorum. Visum Curmæ curialis. 602

XIII. Mortuorum animæ non intersunt rebus viventium.

XIII. Mortuorum animæ non intersunt rebus viventium. 604

XIV. Objectio adversus superiora.

XIV. Objectio adversus superiora. 605

XV. Mortui quomodo sciant quid hic agatur. Ibid.

XVI. Martyres adesse nonnullis adjuvandis. Quomodo martyres adsint precitantibus, negat se posse definire.

XVI. Martyres adesse nonnullis adjuvandis. Quomodo martyres adsint precitantibus, negat se posse definire. 607

XVII. De Joanne monacho.

XVIII. Obsequia solemnia defunctorum, altaris, orationum et eleemosynarum sacrificia. Sepulturæ officium.

XVIII. Obsequia solemnia defunctorum, altaris, orationum et eleemosynarum sacrificia. Sepulturæ officium. 609

ADMONITIO IN LIBRUM DE PATIENTIA. 609-610

S. AURELII AUGUSTINI, HIPPONENSIS EPISCOPI, DE PATIENTIA LIBER UNUS. — Principio distinguit Augustinus patientiam veram a falsa. Hortatur deinde ad eam quæ vera est, per quam pro æterna vita et ex Dei amore mala sufferuntur, patientiam amplectendam. Docet postremo hanc patientiæ virtutem, non liberi arbitrii viribus, sed divinæ gratiæ adjutorio tribuendam esse. 611-612

CAPUT PRIMUM. Patientia Dei qualis. Ibid.

I. Patientia recta quænam et quam utilis. Ibid.

II. Patientia iniquorum quanta. Ibid.

III. Hæc a vanis laudatur. Ibid.

IV. Immanis tolerantia Catilinæ ac latronum.

IV. Immanis tolerantia Catilinæ ac latronum. 613

V. Patientiam veram a falsa distinguit causa patiendi. Ibid.

VI. Pro æterna salute quanta sufferre debent pii, si tanta pro temporali vita patiuntur mali. Non animæ tantum, sed ipsis quoque corpori consulitur ferendo mortem et dolores. Ibid.

VII. Patientiæ usus in animo et in corpore.

VII. Patientiæ usus in animo et in corpore. 614

VIII. Patientia animi. Ibid.

IX. Patientia in externis incommodis. Utraque patientia in martyribus. Patientiæ majus certamen diabolo sæviente.

IX. Patientia in externis incommodis. Utraque patientia in martyribus. Patientiæ majus certamen diabolo sæviente. 615

X. Patientia sancti Job. Ibid.

XI. Job cautior Adamo.

XI. Job cautior Adamo. 616

XII. Impatientia Donatistarum sibi manus afferentium, quando a catholicis quæruntur. Ibid.

XIII. Patientia bonorum.

XIII. Patientia bonorum. 617

XIV. Patientia non venit ex liberi arbitrii viribus, sed ex divino adjutorio. Ibid.

XV. Objectio : cur voluntatis vires non sufficiant ad patiendum pro justitia, sicut pro injustitia.

XV. Objectio : cur voluntatis vires non sufficiant ad patiendum pro justitia, sicut pro injustitia. 618

XVI. Solutio : iniquos duritiem ex cupiditate, pios fortitudinem ex charitate habere. Patientiæ falsæ sufficit voluntas humana, non autem veræ. Ibid.

XVII. Ut charitas ex Deo, ita ex ipso patientia vera quæ manat a charitate.

XVII. Ut charitas ex Deo, ita ex ipso patientia vera quæ manat a charitate. 619

XVIII. Si cupiditas ex mundo, quomodo ex humana voluntate. Quod quis non sit ex mundo, non naturæ est, sed gratiæ.

XVIII. Si cupiditas ex mundo, quomodo ex humana voluntate. Quod quis non sit ex mundo, non naturæ est, sed gratiæ. 620

XIX. Electio gratiæ prævenit omnia merita bona. Gratia dat merita, non meritis datur. Ibid.

XX. Gratiæ et fidei dono etiam antiqui ante incarnationem justificati sunt. Sine fide nullus unquam justus fuit.

XX. Gratiæ et fidei dono etiam antiqui ante incarnationem justificati sunt. Sine fide nullus unquam justus fuit. 621

XXI. Ante gratiæ electionem injusti omnes.

XXI. Ante gratiæ electionem injusti omnes. 622

XXII. Quomodo charitas veræ patientiæ, ita cupiditas fons malæ patientiæ. Ibid.

XXIII. Voluntatem malam esse posse etiam sine spiritus mali instigatione. Ibid.

XXIV. Bona voluntas nonnisi ex Deo.

XXIV. Bona voluntas nonnisi ex Deo. 623

XXV. Florum patientia Dei donum. Schismaticorum patientia pro Christo a laudanda. Ibid.

XXVI. An hæc eorum patientia sit Dei donum.

XXVI. An hæc eorum patientia sit Dei donum. 624

XXVII. Dona filiorum lucis et dona filiorum excræcationum diversa. Ibid.

XXVIII. Patientiæ pauperum Christi merces æterna.

XXVIII. Patientiæ pauperum Christi merces æterna. 625

ADMONITIO IN SERMONES DE SYMBOLO AD CATECHUMENOS. 625-626

S. AURELII AUGUSTINI, HIPPONENSIS EPISCOPI, DE SYMBOLO SERMO AD CATECHUMENOS. 627-628

CAPUT PRIMUM. Symbolum regula fidei. Symbolum ex Scripturis collectum est. Deus omnipotens. Parvuli exsufflantur et exorcizantur. ibid.

II. Filium Dei Dominum nostrum vere esse Deum et omnipotentem. Pater et Filius non dii duo, sed unus Deus. Filius omnipotens et æqualis a Patre genitus. ibid.

III. Filii Dei nativitas humana ex virgine. Passio sub præside Pilato. Nativitas Christi æterna de Patre. Crucis supplicium cur electum a Christo. Patientiæ merces non temporalis in præsenti, sed æterna speretur in futuro sæculo.

III. Filii Dei nativitas humana ex virgine. Passio sub præside Pilato. Nativitas Christi æterna de Patre. Crucis supplicium cur electum a Christo. Patientiæ merces non temporalis in præsenti, sed æterna speretur in futuro sæculo. 630

IV. Sedere ad dexteram Patris, quid sit. Dextera Patris, beatitudo.

IV. Sedere ad dexteram Patris, quid sit. Dextera Patris, beatitudo. 631

V. Spiritum sanctum esse Deum. ibid.

VI. De sancta Ecclesia.

VI. De sancta Ecclesia. 633

VII. Peccata etiam immania dimittuntur in Baptismo, et venialia in oratione dominica. Pœnitentiæ publicæ actio propter immania peccata, non propter levia.

VII. Peccata etiam immania dimittuntur in Baptismo, et venialia in oratione dominica. Pœnitentiæ publicæ actio propter immania peccata, non propter levia. 636

VIII. Peccata tribus modis dimittuntur. ibid.

IX. De resurrectione carnis in vitam æternam. ibid.

DE SYMBOLO SERMO ALTER AD CATECHUMENOS. 637-638

CAPUT PRIMUM. Sacramenta celebrata circa catechumenos. Crucis signum. Examen et scrutinium. Armæ contra diabolum, Symbolum et Crux. Professio catechumenorum, renuntiare se diabolo et pompis ejus. Arma diaboli, voluptas et timor. Arma nostra spiritualia, timor Dei castus et fides orationis. ibid.

II. Spectacula circi fugienda : alia esse quæ in Ecclesia cernuntur, spectacula salubria. Detrret a theatro Scandalistæ. Amphitheatri cruenta certamina. Venatores cum ursis certantes. ibid.

III. Omnipotentia Dei probatur ex creatione rerum de nihilo. Trinitas. Filium quoque esse Deum omnipotentem, æternum et æqualem Patri.

III. Omnipotentia Dei probatur ex creatione rerum de nihilo. Trinitas. Filium quoque esse Deum omnipotentem, æternum et æqualem Patri. 640

IV. Idem contra Arianos confirmatur. Trinitatem totam esse Deum omnipotentem, Trinitas judex. Tota Trinitas omnipotens, immortalis et invisibilis.

IV. Idem contra Arianos confirmatur. Trinitatem totam esse Deum omnipotentem, Trinitas judex. Tota Trinitas omnipotens, immortalis et invisibilis. 641

V. Nativitas Filii ex virgine. Signa in Christi nativitate infanticidium. Puer Jesus in medio doctorum inventus. Atque in vinum conversio.

V. Nativitas Filii ex virgine. Signa in Christi nativitate infanticidium. Puer Jesus in medio doctorum inventus. Atque in vinum conversio. 643

VI. De passione et resurrectione Christi.

VI. De passione et resurrectione Christi. 644

VII. De ascensione Domini et sessione ad dexteram Patris.

VII. De ascensione Domini et sessione ad dexteram Patris. 646

VIII. Christus ad judicium in qua forma veniet.

VIII. Christus ad judicium in qua forma veniet. 647

IX. De Spiritu sancto. Adversus Arianos dicentes Patrem majorem, Filium minorem, Spiritum sanctum nullo inferiorem. Refelluntur adhuc Ariani.

IX. De Spiritu sancto. Adversus Arianos dicentes Patrem majorem, Filium minorem, Spiritum sanctum nullo inferiorem. Refelluntur adhuc Ariani. 648

X. De remissione peccatorum.

X. De remissione peccatorum. 649

XI. De carnis resurrectione.

XI. De carnis resurrectione. 650

XII. De vita æterna.

XII. De vita æterna. 651

XIII. Ecclesia catholicæ filios jubet cavere ab Arianis.

XIII. Ecclesia catholicæ filios jubet cavere ab Arianis. 652

DE SYMBOLO AD CATECHUMENOS SERMO ALIUS. ibid.

CAPUT PRIMUM. Pompæ diaboli, quibus renuntiant baptizandi. ibid.

II. Cultus idolorum reprehenditur.

II. Cultus idolorum reprehenditur. 653

III. Verus Deus abjectis diis falsis colendus.

III. Verus Deus abjectis diis falsis colendus. 654

IV. Nativitas Christi ex virgine secundum prophetiam Isaiæ. Signa in Christi nativitate. Infantes jussu Herodis occisi fiunt martyres Christi. Homo iisdem quibus perierat gradibus reparatus. ibid.

V. De Christi passione. Antidotum ex Christi sanguine.

V. De Christi passione. Antidotum ex Christi sanguine. 656

VI. De sepultura ejus. Resurrectio quomodo tertia die.

VI. De sepultura ejus. Resurrectio quomodo tertia die. 657

VII. Christus ut homo, sedet ad dexteram Patris; ut Deus, ubique est.

VII. Christus ut homo, sedet ad dexteram Patris; ut Deus, ubique est. 658

VIII. Adventus Christi ad judicium qualis. ibid.

IX. Tres personas esse unum Deum. ibid.

X. Baptisma peccata omnia delet.

X. Baptisma peccata omnia delet. 659

XI. Resurrectionis fides similitudine seminis suadetur. ibid.

XII. Vitæ æternæ felicitas verbis explicari non potest. Ecclesiæ Dei inhærendum. ibid.

CAPUT PRIMUM. Catechumeni signo crucis et sacramentis variis ad Baptismum præparantur. Renuntiationis professio. ibid.

II. Fides præcedat, ut visionis merces sequatur. Omnes fidei sumus.

II. Fides præcedat, ut visionis merces sequatur. Omnes fidei sumus. 661

III. De visione Dei. Moyses quomodo videbat Deum.

III. De visione Dei. Moyses quomodo videbat Deum. 662

IV. Christi nativitas.

IV. Christi nativitas. 663

V. Passio.

V. Passio. 664

VI. Resurrectio.

VI. Resurrectio. 665

VII. Ascensio.

VII. Ascensio. 666

VIII. Secundus adventus ad judicandum. ibid.

IX. De Spiritu sancto.

IX. De Spiritu sancto. 667

X. De remissione peccatorum. ibid.

XI. De resurrectione carnis. ibid.

XII. De vita æterna.

XII. De vita æterna. 668

XIII. De sancta Ecclesia. ibid.

S. AURELII AUGUSTINI, HIPPONENSIS EPISCOPI, SERMO DE DISCIPLINA CHRISTIANA. 669-670

CAPUT PRIMUM. Sermonis argumentum.

II. Dicendum quid sit bene vivere. Præcepta bene vivendi uno brevi et aperto mandato comprehenduntur. ibid.

III. Mandatum diligendi Deum et proximum. Proximus quis. ibid.

IV. Quomodo diligere se debeat, cui jubetur diligere proximum tanquam se.

IV. Quomodo diligere se debeat, cui jubetur diligere proximum tanquam se. 671

V. Quis perniciose diligat proximum. Belluinus homo. ibid.

VI. Deus homini, ut beatus sit, diligendus. Pecunia non sic amanda, ut non sis paratus dividere cum proximo.

VI. Deus homini, ut beatus sit, diligendus. Pecunia non sic amanda, ut non sis paratus dividere cum proximo. 672

VII. Invidentia vitium diabolicum veniens ex superbia. Bene optantes egent, nectamen aliquid dantes.

VII. Invidentia vitium diabolicum veniens ex superbia. Bene optantes egent, nectamen aliquid dantes. 673

VIII. Sarcina divitiarum minuenda, largiendo pauperi. Excusatio crudelis avarorum et letalis nomine velata. ibid.

IX. Avarorum perniciosa colloquia cavenda.

IX. Avarorum perniciosa colloquia cavenda. 674

X. Actio in cæcos quosdam avaros. Quomodo præcipitur Deus amari tanquam pecunia. Tundens pectus, nec se corrigens, solidat peccata, non tollit. ibid.

XI. Discere litteras spe commodi temporalis quam solemne est et quam vanum.

XI. Discere litteras spe commodi temporalis quam solemne est et quam vanum. 675

XII. Mors bona, si vita bona præcessit.

XII. Mors bona, si vita bona præcessit. 676

XIII. Auditores verbi, alii discentes, alii male excipientes.

XIII. Auditores verbi, alii discentes, alii male excipientes. 677

S. AURELII AUGUSTINI, HIPPONENSIS EPISCOPI, DE CANTICO NOVO ET DE REDITU AD CŒLESTEM PATRIAM AC VITÆ PERICULIS SERMO AD CATECHUMENOS. 677-678

CAPUT PRIMUM. Transitus a vetustate ad novitatem. ibid.

II. Festinemus ad patriam. Navigii instructio.

II. Festinemus ad patriam. Navigii instructio. 679

III. De via terrestri ad patriam, et de jumento opportuno.

III. De via terrestri ad patriam, et de jumento opportuno. 681

IV. De ambulantium multiplici genere. ibid.

V. Quo discerni possit falsa prædicatio a vera.

V. Quo discerni possit falsa prædicatio a vera. 682

VI. Manichæorum error. ibid.

VII. Error Arianorum.

VII. Error Arianorum. 685

VIII. Pelagianorum hæresis.

VIII. Pelagianorum hæresis. 686

IX. Hæretici una voce confunduntur. ibid.

X. Exhortatur baptizandos ut recta tendant ad patriam.

X. Exhortatur baptizandos ut recta tendant ad patriam. 686

DE QUARTA FERIA, SIVE DE CULTURA AGRI DOMINICI SERMO. ibid.

CAPUT PRIMUM. De cultura agri Dominici. Juga boum quinque quid significant. ibid.

II. Dominici agri seminatio, exaratio et rigatio.

II. Dominici agri seminatio, exaratio et rigatio. 687

III. Quod sanguine Christi rigamur. Quid sit, Amen, quod respondent qui sanguinem Christi accipiunt.

III. Quod sanguine Christi rigamur. Quid sit, Amen, quod respondent qui sanguinem Christi accipiunt. 688

IV. Sanguis Christi quomodo accipiendus. Stephanus, Cyprianus, Laurentius, Perpetua et Felicitas.

IV. Sanguis Christi quomodo accipiendus. Stephanus, Cyprianus, Laurentius, Perpetua et Felicitas. 689

V. Anima sanguine Christi dealbatur et decoratur. Christus in passione a Petro negatus. ibid.

VI. De cavendis hæreticis, præsertim Arianis.

VI. De cavendis hæreticis, præsertim Arianis. 691

VII. Hortatur ut amant Ecclesiam et orent pro pace ac liberatione patriæ.

VII. Hortatur ut amant Ecclesiam et orent pro pace ac liberatione patriæ. 692

DE CATACLYSMO SERMO AD CATECHUMENOS. 693-694

CAPUT PRIMUM. Baptizatis superest labor et bellum contra vitia. ibid.

II. De adjutoriis christiani militis. ibid.

III. Aquæ virtus in Baptismo. Effectus Baptismi adumbratus, ubi Christus ambulavit super aquas. Alia Baptismi figura in liberatione populi per mare rubrum. ibid.

IV. De mysteriis agni paschalis.

IV. De mysteriis agni paschalis. 695

V. Virga Mysi devorans magorum serpentes, figura crucis Christi, cujus virtute hæreses conteruntur. Donatistæ expugnati, Maximinianistæ, Manichæi, Pelagianii, Ariani refutantur.

V. Virga Mysi devorans magorum serpentes, figura crucis Christi, cujus virtute hæreses conteruntur. Donatistæ expugnati, Maximinianistæ, Manichæi, Pelagianii, Ariani refutantur. 696

VI. Virgæ et crucis Christi mysteria prosequitur. Sanctorum exemplis omni hominum generi proposita.

VI. Virgæ et crucis Christi mysteria prosequitur. Sanctorum exemplis omni hominum generi proposita. 698

SERMO DE TEMPORE BARBARICO. 699-700

CAPUT PRIMUM. Pœnitentiam amplectendam esse, cum Deus propter peccata flagellat. Flagello Dei omnes merito conterri. Ibid.

II. Pœnitentia agenda, antequam succidatur arbor. ibid.

III. Quare boni cum malis puniantur.

III. Quare boni cum malis puniantur. 701

IV. Vita quisque in suis castiget et puniat exemplo veterum.

IV. Vita quisque in suis castiget et puniat exemplo veterum. 702

V. Martyrum fortitudo, Perpetuæ nominatim et Felicitatis.

V. Martyrum fortitudo, Perpetuæ nominatim et Felicitatis. 703

VI. Pœnitentia Joh.

VI. Pœnitentia Joh. 704

VII. Parabola filii prodigi. Latus Christi apertum, ut

omnes per illud intrent.

omnes per illud intrent. 704

VIII. De cavenda ariana hæresi.

VIII. De cavenda ariana hæresi. 708

UTILITATE JEJUNII SERMO. 707-708

CAPUT PRIMUM. Jejunium Deo exhibere hominum est,

non angelorum. ibid.

II. Jejunium hominum est medium locum tenentium

carnales inter et angelos. ibid.

III. Jejunium necessarium ad carnem domandam.

III. Jejunium necessarium ad carnem domandam. 709

IV. Manichæorum error de pugna carnis et spiritus.

Carnis pugna, pœna peccati. ibid.

V. Delectatio carnis aliquantulum a licitis refrenanda.

Jejunium nostrum fine diversum a jejunio Pagano

rum, Judæorum et hæreticorum. Hæreticis ut jeju

nium prosit redeuntium ad Ecclesiam.

nium prosit redeuntium ad Ecclesiam. 711

VI. Concordia membrorum corporis ad unitatem eos

revocat.

revocat. 712

VII. Paganorum ipsorum concordia in cultu litigan

tium deorum. ibid.

VIII. Pagani Christianorum discordia avocari a chri

stiana religione non debent. Charitas, vita, dissen

sio, mors.

sio, mors. 713

IV. Agendum omnibus modis ut ad unitatem redeant

hæretici. Piscatorum et venatorum officia diversa.

hæretici. Piscatorum et venatorum officia diversa. 714

X. Similitudo docens pietatis esse, cum hæreticis ob

stinatis non parcitur, ne pereant.

stinatis non parcitur, ne pereant. 715

XI. Contra hæreticos Ecclesiam dividentes.

XI. Contra hæreticos Ecclesiam dividentes. 716

URBIS EXCIDIO SERMO. 713-716

CAPUT PRIMUM. Danielis exemplo confluentis peccata

sua, redarguit eos qui de Urbis excidio murmurant

contra Deum. Noe, Daniel et Job quos significant. ibid.

II. Cur Deus non pepercerit Urbi propter justos. Justi

duobus modis.

duobus modis. 717

III. In vastatione Urbis nihil gravius accidit calamitate

Job.

Job. 718

IV. Cruciatus temporales cum gehenna comparati

quam leves.

quam leves. 719

V. Justi Romæ an non exstiterint, ut per ipsos Urbi

parceretur.

parceretur. 720

VI. Quomodo Urbi Deus pepercerit propter justos. Con

stantinopoliis terrore imminentis sibi incendii emen

data divinitus et servata.

data divinitus et servata. 721

VII. Ut Constantinopolis, ita et Roma a Deo correpta

potius quam perdita.

potius quam perdita. 722

VIII. Tribulationes temporalis utilitas.

VIII. Tribulationes temporalis utilitas. 723

APPENDIX TOMI SEXTI OPERUM S. AUGUSTINI, CONTI

NENS SUBDITITIA QUÆDAM OPUSCULA. 723-724

ADMONITIO IN LIBRUM VIGINTI UNIUS SENTENTIARUM. 725-726

VIGINTI UNIUS SENTENTIARUM SIVE QUÆSTIONUM LIBER

UNUS.

Sententia prima. Beatus qui. ibid.

Sent. II. De Judæis. ibid.

Sent. III. De quæstione fati et fortunæ. ibid.

Sent. IV. De miraculis magis. ibid.

Sent. V. De piscibus centum quinquaginta tribus.

Sent. V. De piscibus centum quinquaginta tribus. 727

Sent. VI. In quo melior sit homo belluis. ibid.

Sent. VII. De corporis resurrectione. ibid.

Sent. VIII. De fide, spe et charitate.

Sent. VIII. De fide, spe et charitate. 728

Sent. IX. Quod philosophia in tres partes dividitur. ibid.

Sent. X. In quo statu erat Adam antequam peccaret. ibid.

Sent. XI. De casu peccantis.

Sent. XI. De casu peccantis. 729

Sent. XII. Cavendum ne putetur quidquam esse ve

rius quam omne quod est ex eo quod per se ipsum

est. ibid.

Sent. XIII. Quid sit homini commune. ibid.

Sent. XIV. Voluntas quid. ibid.

Sent. XV. Tria genera virtutum. ibid.

Sent. XVI. De pulchritudine mundi. ibid.

Sent. XVII. Quod notitia evidenter boni, mali est ex

perimentum.

perimentum. 730

Sent. XVIII. Quid est quod omnia mensura et numero

et pondere disposuisti: dicit propheta Dominum.

De Filio. De semper nato. De Unigenito. De Verbo. ibid.

Sent. XIX. De ideis.

Sent. XIX. De ideis. 731

Sent. XX. De malo.

Sent. XX. De malo. 732

Sent. XXI. De libero arbitrio. ibid.

ADMONITIO IX DIALOGI QUESTIONUM LXV. 733-734

DIALOGUS QUÆSTIONUM LXV. sub titulo Orosii percon

tantis et Augustini respondentis. ibid.

ADMONITIO IN LIBRUM DE FIDE AD PETRUM. 731-732

DE FIDE AD PETRUM, SIVE DE REGULA VERÆ FIDEI, LIBER

UNUS. 733-734

Prologus. ibid.

CAPUT PRIMUM. Trinitas unus Deus. ibid.

II. Humanitas Christi. Exinanitio Filii Dei quæ fuerit.

II. Humanitas Christi. Exinanitio Filii Dei quæ fuerit. 735

III. Creatur res a Deo. Unde naturæ creatæ proficiant

et deficiant. Deus ubique. Deus naturaliter vita.

Origo vitæ malæ. Peccatum in Spiritum sanctum.

Origo vitæ malæ. Peccatum in Spiritum sanctum. 704

IV. seu regula prima. Natura divina.

IV. seu regula prima. Natura divina. 709

V. seu reg. II. Unus Deus. ibid.

VI. seu reg. III. Deus æternus. ibid.

VII. seu reg. IV. Deus incommutabilis.

VII. seu reg. IV. Deus incommutabilis. 710

VIII. seu reg. V. Deus omnium creator. ibid.

IX. seu reg. VI. Trinitas in unitate. ibid.

X. seu reg. VII. Distinctio personarum. ibid.

XI. seu reg. VIII. Spiritus sanctus. ibid.

XII. seu reg. IX. Trinitas nullis terminis circumscripta.

XII. seu reg. IX. Trinitas nullis terminis circumscripta. 711

XIII. seu reg. X. Persona Filii. ibid.

XIV. seu reg. XI. Humanitas Christi. ibid.

XV. seu reg. XII. Divinitas Christi. ibid.

XVI. seu reg. XIII. De duabus in Christo naturis.

XVI. seu reg. XIII. De duabus in Christo naturis. 712

XVII. seu reg. XIV. Unitas personæ in Christo. ibid.

XVIII. seu reg. XV. Verbi et carnis unio. ibid.

XIX. seu reg. XVI. Sacrificia. Sacrificium panis et vini.

XIX. seu reg. XVI. Sacrificia. Sacrificium panis et vini. 712

XX. seu reg. XVII. Humanitas Christi.

XX. seu reg. XVII. Humanitas Christi. 713

XXI. seu reg. XVIII. Natura nihil non bonum. Malum

quid. ibid.

XXII. seu reg. XIX. Nulla creatura est eadem cum

Deo. ibid.

XXIII. seu reg. XX. Angeli facti stabiles. ibid.

XXIV. seu reg. XXI. Creaturæ rationales. ibid.

XXV. seu reg. XXII. Libera voluntas Adæ.

XXV. seu reg. XXII. Libera voluntas Adæ. 714

XXVI. seu reg. XXIII. Peccatum originale. ibid.

XXVII. seu reg. XXIV. Non baptizatorum pœna quæ. ibid.

XXVIII. seu reg. XXV. Judicium. ibid.

XXIX. seu reg. XXVI. Resurrectio carnis. ibid.

XXX. seu reg. XXVII. Fides et Baptismus.

XXX. seu reg. XXVII. Fides et Baptismus. 715

XXXI. seu reg. XXVIII. Gratia. ibid.

XXXII. seu reg. XXIX. Nihil agi sine gratia. ibid.

XXXIII. seu reg. XXX. Deum nihil latere. ibid.

XXXIV. seu reg. XXXI. Prædestinatio. ibid.

XXXV. seu reg. XXXII. Beati ex prædestinatione. ibid.

XXXVI. seu reg. XXXIII. Baptismus.

XXXVI. seu reg. XXXIII. Baptismus. 716

XXXVII. seu reg. XXXIV. Extra Ecclesiam salus nulla. ibid.

XXXVIII. seu reg. XXXV. Damnaudi. ibid.

XXXIX. seu reg. XXXVI. Hæretici. ibid.

XL. seu reg. XXXVII. Christiani male viventes. ibid.

XLI. seu reg. XXXVIII. Sine peccatis neminem vivere. ibid.

XLII. seu reg. XXXIX. Cibus et potus. Conjugium. Se

cundæ nuptiæ licitæ.

cundæ nuptiæ licitæ. 717

XLIII. seu reg. XL. Malis misceri bonis in Ecclesia. ibid.

XLIV. Persistendum in fide. ibid.

XLV. Alterius regula.

XLV. Alterius regula. 718

ADMONITIO IN LIBRUM DE SPIRITU ET ANIMA. 779-780

DE SPIRITU ET ANIMA LIBER UNUS. ibid.

CAPUT PRIMUM. Animus quid sit. Ratio. Ratiocinatio.

CAPUT PRIMUM. Animus quid sit. Ratio. Ratiocinatio. 781

II. Animus se ipsum intelligit. ibid.

III. Homo quibus constet. ibid.

IV. Vires animæ. Affectus quatuor. Virtutes quatuor.

Animæ vires quinque. ibid.

V. Collatio virtutum animæ cum choris angelorum.

V. Collatio virtutum animæ cum choris angelorum. 783

VI. Vestigia Trinitatis in anima a quo.

VI. Vestigia Trinitatis in anima a quo. 783

VII. Anima capax omnium.

VII. Anima capax omnium. 784

VIII. Anima rursum quid. ibid.

IX. Sensus hominis duplex. ibid.

X. Spiritus.

X. Spiritus. 785

XI. Mens unde dicta. Differunt sensus et imaginatio.

Dimensio animæ. Prudentia.

Dimensio animæ. Prudentia. 786

XII. Sensus et ejus objecta.

XII. Sensus et ejus objecta. 787

XIII. Animæ definitio. Actiones. Simpliciter. Potentiæ.

Vires.

Vires. 788

XIV. Animæ et corporis amicitia. Conjunctiones tres

miræ. Quod corporis bonum, quod animæ.

miræ. Quod corporis bonum, quod animæ. 789

XV. Cor, ex qui ab anima regatur. Corporis compositio.

Ex ejus temperie vel confusione quid sequatur.

Ex ejus temperie vel confusione quid sequatur. 791

XVI. Animæ charitate ornatæ præstantia.

XVI. Animæ charitate ornatæ præstantia. 792

XVII. Ad amorem Dei excitatio. ibid.

XVIII. Anima vita corporis. Quomodo anima immorta

lis, incorporea et corporea. Qui anima in corpore.

lis, incorporea et corporea. Qui anima in corpore. 793

XIX. Tota agit quod agit.

XIX. Tota agit quod agit. 794

XX. Animæ vires ad virtutes et contra vitia. Virtutes

sacramentales. Quibus Deo fulciatur, quibus cor

pori. Vis animæ naturalis. ibid.

XXI. Vis vitalis.

XXI. Vis vitalis. 795

XXII. Vis animalis. Vis animalis triplex. ibid.

XXIII. Percipiendi in anima quot vires. Somnia lasci

va. ibid.

XXIV. Anima quid sit, et quid non sit. Visionum tria

genera. Falsitati quæ obnoxiæ. De ecstasi. Visio

num alia genera.

num alia genera. 796

XXV. Somniorum quinque genera. Somnia unde di

versa.

versa. 798

XXVI. Spectrorum ratio.

XXVI. Spectrorum ratio. 798

XXVII. Spiritus angelici quid possint in humanum.

XXVII. Spiritus angelici quid possint in humanum. 759

XXVIII. Daemonum in illudendo experientia et artes. ibid.

XXIX. Mortuorum apparitiones. Eos nescire quid hic agatur. Unde discant. ibid.

XXX. Anima non crescit. Exuta carne ubi sit aut quid agat.

XXX. Anima non crescit. Exuta carne ubi sit aut quid agat. 800

XXXI. Homo mortalis. Sensus impediunt ne se noscat. ibid.

XXXII. Menti nihil se ipsa magis notum. Animae conjunctio cum corpore. Quomodo anima ad corpus descendat. Quomodo ab eo assueudat. Meditatio. Contemplatio.

XXXII. Menti nihil se ipsa magis notum. Animae conjunctio cum corpore. Quomodo anima ad corpus descendat. Quomodo ab eo assueudat. Meditatio. Contemplatio. 801

XXXIII. Corporis materia. Quomodo sensus formentur et imaginatio. Imaginatio quid sit. Spiritus corporeus.

XXXIII. Corporis materia. Quomodo sensus formentur et imaginatio. Imaginatio quid sit. Spiritus corporeus. 862

XXXIV. Sensus. Memoria. Mens. Spiritus. Animus idem cum anima. Ratio. Qui anima se ad Deum erigat. Mira divisio animae. Mens imago Dei.

XXXIV. Sensus. Memoria. Mens. Spiritus. Animus idem cum anima. Ratio. Qui anima se ad Deum erigat. Mira divisio animae. Mens imago Dei. 863

XXXV. Dignitas humanæ conditionis. Homo quatenus ad imaginem Dei. Rursus quomodo imago Dei in anima. Quatenus anima gera sit similitudinem Dei.

XXXV. Dignitas humanæ conditionis. Homo quatenus ad imaginem Dei. Rursus quomodo imago Dei in anima. Quatenus anima gera sit similitudinem Dei. 805

XXXVI. Comparatio animae cum Deo.

XXXVI. Comparatio animae cum Deo. 806

XXXVII. Anima civitas Dei. Illius cives. Consiliarii. Milites. Plebeii. Tres vires animae secundum Platonem et medicos. Ratio. Intelligentia. Memoria. Appetitus.

XXXVII. Anima civitas Dei. Illius cives. Consiliarii. Milites. Plebeii. Tres vires animae secundum Platonem et medicos. Ratio. Intelligentia. Memoria. Appetitus. 807

XXXVIII. Virium animae definitiones.

XXXVIII. Virium animae definitiones. 808

XXXIX. Ad quid anima ad imaginem et similitudinem Dei.

XXXIX. Ad quid anima ad imaginem et similitudinem Dei. 809

XL. Miseria animae a Deo recedentis. Recedit a similitudine, non ab imagine Dei. Animae non generantur. ibid.

XLI. Sed in dies creantur. Materiae a prima creatione nulla fit nova creatio. Peccatum originale per carnem contrahitur. Baptismi necessitas.

XLI. Sed in dies creantur. Materiae a prima creatione nulla fit nova creatio. Peccatum originale per carnem contrahitur. Baptismi necessitas. 810

XLII. Non baptizatis cur anima data. Natura quid sit. Spiraculum vitae. ibid.

XLIII. De animae natura. Mors hominis.

XLIII. De animae natura. Mors hominis. 811

XLIV. Anima invisibilis est. Ratio speculum est in quo Deum videat.

XLIV. Anima invisibilis est. Ratio speculum est in quo Deum videat. 812

XLV. Rationalem status triplex. Vis animae triplex. Amor quid sit. ibid.

XLVI. Rationales creaturae sors diversa. Animae quatuor affectus ad quid dati. Ad quid ratio.

XLVI. Rationales creaturae sors diversa. Animae quatuor affectus ad quid dati. Ad quid ratio. 813

XLVII. Homo inter mundum et Deum.

XLVII. Homo inter mundum et Deum. 814

XLVIII. Animarum origo. Arbitrium. Electio. ibid.

XLIX. Sensus et in interiori homine. Meditationi incumbere.

XLIX. Sensus et in interiori homine. Meditationi incumbere. 815

L. Meditatio quid. Scientia. Compunctio. Devotio. Oratio. Affectus. Scientia sui aliis praeponenda.

L. Meditatio quid. Scientia. Compunctio. Devotio. Oratio. Affectus. Scientia sui aliis praeponenda. 816

LI. Attentio ac discussio sui. Considerationes vitiosae. ibid.

LII. Cognitionis tres gradus. Mentis dilatatio. Mentis sublevatio. Mentis alienatio. Mens hominis speculum, sed peccato obscuratum. Quomodo tergendum.

LII. Cognitionis tres gradus. Mentis dilatatio. Mentis sublevatio. Mentis alienatio. Mens hominis speculum, sed peccato obscuratum. Quomodo tergendum. 817

LIII. Ad notitiam sui duo necessaria. Homo pulvis et cinis. Gratiae Dei quanta debeamus. Haec notitia parit humilitatem, charitatem, etc.

LIII. Ad notitiam sui duo necessaria. Homo pulvis et cinis. Gratiae Dei quanta debeamus. Haec notitia parit humilitatem, charitatem, etc. 818

LIV. Hominis duplex bonum. Sensus duplex. Actionum ejus intentio. Trinitatis notitia duce ratione.

LIV. Hominis duplex bonum. Sensus duplex. Actionum ejus intentio. Trinitatis notitia duce ratione. 819

LV. Trinitatis nomina sunt pietatis. Vitae aeternae felicitas.

LV. Trinitatis nomina sunt pietatis. Vitae aeternae felicitas. 820

LVI. Spiritus intellectualis. Animae vita et mors. Poenarum aeternarum gravitas. Poena præcipua.

LVI. Spiritus intellectualis. Animae vita et mors. Poenarum aeternarum gravitas. Poena præcipua. 821

LVII. De prudentia in sectandis bonis, et malis cavendis. Gaudia æterna meditari. Beatorum gaudium mutuum. Felicitas perfecta. Negotia ac doles.

LVII. De prudentia in sectandis bonis, et malis cavendis. Gaudia æterna meditari. Beatorum gaudium mutuum. Felicitas perfecta. Negotia ac doles. 822

LVIII. Gratulantur piis Deo fruentibus. Gaudium suum inexpertis nequeunt enarrare.

LVIII. Gratulantur piis Deo fruentibus. Gaudium suum inexpertis nequeunt enarrare. 823

LIX. Miserias suas deplorat. Invocat sanctos. Mentis mutabilitas unde, et quid nos docet. ibid.

LX. Mentis ad coelestia revocandae necessitas. Aspiratio in id negotii. Coeli gloria. Coelestium civium gaudia.

LX. Mentis ad coelestia revocandae necessitas. Aspiratio in id negotii. Coeli gloria. Coelestium civium gaudia. 824

LXI. Septem actionis gradus in anima. Veritatis contemplatio. Religio vera.

LXI. Septem actionis gradus in anima. Veritatis contemplatio. Religio vera. 825

LXII. Qualis anima esse debeat.

LXII. Qualis anima esse debeat. 826

LXIII. Quærere Deum. Deus quid sit. Dei in mente nostra imago. 827 *

LXIV. Excitatio ad cogitationem summi boni. In eo omnia bona. ibid.

LXV. In beatis triplex fruitio Dei. In beatis vis animae triplex impletur. Corporis gloriosi quatuor dotes. Immortalitas. Impassibilitas. Agilitas. Pulchritudo.

LXV. In beatis triplex fruitio Dei. In beatis vis animae triplex impletur. Corporis gloriosi quatuor dotes. Immortalitas. Impassibilitas. Agilitas. Pulchritudo. 829

ADMONITIO IN LIBRUM DE AMICITIA. 851-852

DE AMICITIA LIBER UNUS. ibid.

CAPUT PRIMUM. Libri hujus scribendi occasio. ibid.

II. Inter quos sit amicitia vera. 851-852

III. Amicitia triplex : carnalis, mundialis, spiritualis et vera. ibid.

IV. Amicitiæ origo et progressus.

IV. Amicitiæ origo et progressus. 853

V. De amicitiae fructibus. ibid.

VI. Osculum corporale quando adhibendum.

VI. Osculum corporale quando adhibendum. 855

VII. Amicitia quid.

VII. Amicitia quid. 856

VIII. Amicitiæ sunt et nævi. An ideo abnuenda. ibid.

IX. Amicitia utilis. ibid.

X. Amicitia spiritualis. Vera. Amicitiæ fons. Amoris origo.

X. Amicitia spiritualis. Vera. Amicitiæ fons. Amoris origo. 857

XI. Amicitiæ fundamentum. ibid.

XII. Defectus amici. ibid.

XIII. De causis dissolvendæ amicitiæ.

XIII. De causis dissolvendæ amicitiæ. 858

XIV. Qui minus idonei ad amicitiam. ibid.

XV. Qui idonei. Amicitia dissuenda, non rumpenda.

XV. Qui idonei. Amicitia dissuenda, non rumpenda. 859

XVI. De læsione eorum qui diligendi sunt. ibid.

XVII. Ad amicitiam quatuor requiruntur. ibid.

XVIII. In amico probanda quatuor. ibid.

XIX. Fides amicitiæ.

XIX. Fides amicitiæ. 840

XX. Intentio. ibid.

XXI. Discretio. ibid.

XXII. Patientia. Quid in amico soligendo curandum. ibid.

XXIII. Non pariter admittendi omnes.

XXIII. Non pariter admittendi omnes. 841

XXIV. De cultu amicitiæ. ibid.

XXV. Amicitiæ lex in petendis et dandis. ibid.

XXVI. Quid sibi impedere debeant amici.

XXVI. Quid sibi impedere debeant amici. 812

XXVII. Correptio amici. ibid.

XXVIII. Epilogus. ibid.

ADMONITIO IN LIBRUM DE SUBSTANTIA DILECTIONIS. 813-814

DE SUBSTANTIA DILECTIONIS LIBER UNUS. ibid.

CAPUT PRIMUM. Amoris duo rivi, charitas et cupiditas. Inde omne bonum vel malum. Amor motus est unus et triplex. ibid.

II. Amor quid sit. Malum quid.

II. Amor quid sit. Malum quid. 845

III. Beatitudinis capax ex Dei gratia. Per amorem fiunt participes. ibid.

IV. De gemino charitatis funiculo. ibid.

V. Ordinata charitas : respectu Dei, respectu proximi, respectu mundi.

V. Ordinata charitas : respectu Dei, respectu proximi, respectu mundi. 846

VI. Amor nunquam vacat. Cordis vera requies. An hic perfecta. ibid.

VII. Quomodo comparanda. Fides navis in hujus mundi fluctibus. Unde ædificanda.

VII. Quomodo comparanda. Fides navis in hujus mundi fluctibus. Unde ædificanda. 847

ADMONITIO IN LIBRUM DE DILIGENDO DEO. 847-848

DE DILIGENDO DEO LIBER UNUS. ibid.

CAPUT PRIMUM. Via ad vitam charitas. Modus diligendi Deum et proximum. ibid.

II. Quare et qualiter diligendus Deus. Amor Dei excitatur ex intuitu creationis. Creatura rationalis duplex. Ad quid facta.

II. Quare et qualiter diligendus Deus. Amor Dei excitatur ex intuitu creationis. Creatura rationalis duplex. Ad quid facta. 849

III. Hominis sunt omnia.

III. Hominis sunt omnia. 850

IV. Animae dignitas. Ex Dei in eam amore dignoscitur. Cui ex Dei dono cuncta famulantur. Creata quomodo diligenda, quomodo Creator.

IV. Animae dignitas. Ex Dei in eam amore dignoscitur. Cui ex Dei dono cuncta famulantur. Creata quomodo diligenda, quomodo Creator. 851

V. Beneficia Dei recensentur.

V. Beneficia Dei recensentur. 852

VI. Beneficium creationis. Beneficium reparationis. Hominis valor. ibid.

VII. De beneficio vocationis ad fidem.

VII. De beneficio vocationis ad fidem. 853

VIII. De virtutum munere. Dei inordinationi in omnibus acquiescere.

VIII. De virtutum munere. Dei inordinationi in omnibus acquiescere. 854

IX. De illustratione aliis beneficiis. ibid.

X. De Dei erga nos sollicitudine. Præsentia ejus quid in auctore efficiat. ibid.

XI. De munere vitæ in ortu servatae. De indultis sensibilibus objectionibus.

XI. De munere vitæ in ortu servatae. De indultis sensibilibus objectionibus. 855

XII. De longanimitate Dei. Tribus modis a peccando servamur. De angelo custode. Peccator omnem in se creaturam commovet. Quam liberaliter ignoscat Deus.

XII. De longanimitate Dei. Tribus modis a peccando servamur. De angelo custode. Peccator omnem in se creaturam commovet. Quam liberaliter ignoscat Deus. 856

XIII. De dono continentiæ. Cujus hostis triplex.

XIII. De dono continentiæ. Cujus hostis triplex. 858

XIV. Spes æternæ vitæ stat in tribus.

XIV. Spes æternæ vitæ stat in tribus. 859

XV. De beneficiis impertitis. Confidendum Deo et in bonis et in malis. ibid.

XVI. De beneficio redemptionis. Bona terrena et coelestia.

XVI. De beneficio redemptionis. Bona terrena et coelestia. 860

XVII. Promissa Dei. Ea nimium desiderari non possunt.

XVII. Promissa Dei. Ea nimium desiderari non possunt. 861

XVIII. Qualis et qua situm electorum gaudium. Beatorum mentes invicem patent. Corpora erunt integra. ibid.

ADMONITIO IN SUBSEQUENTEM LIBRUM SOLILOQUIORUM. 865-866

SOLLOQUIORUM ANIMÆ AD DEUM LIBER UNUS. ibid.

CAPUT PRIMUM. Aspiratio ad cognitionem et amorem Dei. Visio Dei desiderium. Amoris Dei defectus causæ. Hominis a Deo discrepantiæ. ibid.

II. Dei ad hominem variæ habitudines.

II. Dei ad hominem variæ habitudines. 869

III. Hominis miseria et fragilitas.

III. Hominis miseria et fragilitas. 877

IV. Luminis Dei necessitas et imploratio. ibid.

V. Miseriæ nostra a peccato. Quod peccatum nihil sit.

Quod nihil fiat.

Quod nihil fiat. 968

VI. Peccatoris miseria. Sive Verbo nihil est, nihil conservatur.

VI. Peccatoris miseria. Sive Verbo nihil est, nihil conservatur. 809

VII. Amor Dei beneficiorum intuitu excitatur. Creationis beneficium. Homo quatenus angelis inferior. Ibid.

VIII. Quando æqualis. Quatenus creatura dignissima. Quale beneficium posse filium Dei fieri. Hæc nobis capacitas ex mera gratia.

VIII. Quando æqualis. Quatenus creatura dignissima. Quale beneficium posse filium Dei fieri. Hæc nobis capacitas ex mera gratia. 870

IX. De omnipotentia Dei. Cur nos non lapis, arbor, etc., facti.

IX. De omnipotentia Dei. Cur nos non lapis, arbor, etc., facti. 871

X. Homo insufficiens ad laudandum Deum. Quis Deum laudet. Laus hominis vera. Rursum de insufficientia ad laudem Dei. Unde suppleatur.

X. Homo insufficiens ad laudandum Deum. Quis Deum laudet. Laus hominis vera. Rursum de insufficientia ad laudem Dei. Unde suppleatur. 873

XI. Spes salutis nititur bonitate quæ creavit. Ibid.

XII. Contra concupiscentiarum laqueos oratio. Hos laqueos quis effugiat.

XII. Contra concupiscentiarum laqueos oratio. Hos laqueos quis effugiat. 873

XIII. De mirabili luce Dei. Quod in solo Deo bene sit homini. De variis Dei beneficiis.

XIII. De mirabili luce Dei. Quod in solo Deo bene sit homini. De variis Dei beneficiis. 874

XIV. Quod Deus jugiter inspiciat opera et intentiones hominum.

XIV. Quod Deus jugiter inspiciat opera et intentiones hominum. 875

XV. Quod homo per se nihil possit. Quod non habeat unde glorietur. Qui gratiæ divitias promereatur. Quid homo per se. Gratiæ est quod in peccata non labamur.

XV. Quod homo per se nihil possit. Quod non habeat unde glorietur. Qui gratiæ divitias promereatur. Quid homo per se. Gratiæ est quod in peccata non labamur. 876

XVI. De diabolo et tentationibus ejus. Diaboli ubique laquei. Ibid.

XVII. Lucis Dei ad eos cavendos necessitas. Diaboli versutia.

XVII. Lucis Dei ad eos cavendos necessitas. Diaboli versutia. 878

XVIII. Ingratitudinis mala. Beneficiorum Dei descriptio. De fisdem gratiarum actio. Deum semper diligere tenemur, nec valemus nisi dederit.

XVIII. Ingratitudinis mala. Beneficiorum Dei descriptio. De fisdem gratiarum actio. Deum semper diligere tenemur, nec valemus nisi dederit. 879

XIX. Amoris fervens desiderium. Beneficiorum Dei recapitulatio.

XIX. Amoris fervens desiderium. Beneficiorum Dei recapitulatio. 880

XX. Quod omnia serviunt homini, ut homo serviat Creatori.

XX. Quod omnia serviunt homini, ut homo serviat Creatori. 881

XXI. Ex bonis temporalibus colligitur magnitudo cœlestium. Ibid.

XXII. Consolatio æterna non est speranda cum præsenti. Dulcedo Dei demulcet amaritudinem mundi.

XXII. Consolatio æterna non est speranda cum præsenti. Dulcedo Dei demulcet amaritudinem mundi. 882

XXIII. Aspiratio ad fruitionem Dei. Non obtinetur nisi ex dono Dei.

XXIII. Aspiratio ad fruitionem Dei. Non obtinetur nisi ex dono Dei. 883

XXIV. Quod nihil sine Dei gratia possimus. Ibid.

XXV. Quod voluntas humana sine gratia inefficax sit ad bona opera.

XXV. Quod voluntas humana sine gratia inefficax sit ad bona opera. 884

XXVI. Spem sublevant jam præstita Dei beneficia. Ibid.

XXVII. Quanta Deus præstet homini per angelos custodes. Unde Dei cum homine deliciæ.

XXVII. Quanta Deus præstet homini per angelos custodes. Unde Dei cum homine deliciæ. 885

XXVIII. De prædestinationis ac præsentiæ Dei mysterio.

XXVIII. De prædestinationis ac præsentiæ Dei mysterio. 886

XXIX. De altitudine judiciorum Dei.

XXIX. De altitudine judiciorum Dei. 887

XXX. Anima humana unde, quid sit, et quo beata. Ibid.

XXXI. Ubi Deus habitat. Quod per sensus non inveniatur Deus. Quid Deum quærendo quæramus. Creaturarum de Deo testimonium. Qui ab homine ad Dei notitiam ascendatur. Deus sibi soli notus. Quatenus homini innotescat. Ibid.

XXXII. Confessio fidei de summa Trinitate. De Dei Filio. De incarnationis mysterio. De judicio et resurrectione. De Spiritu sancto. Iterum de sancta Trinitate. 890-891

XXXIII. Quod tenebræ a nobis, a Deo lux nostra. Gratiarum actio ob fugatas tenebras et imperitam lucem.

XXXIII. Quod tenebræ a nobis, a Deo lux nostra. Gratiarum actio ob fugatas tenebras et imperitam lucem. 892

XXXIV. Dei summa majestas. Lucis amplioris postulatio.

XXXIV. Dei summa majestas. Lucis amplioris postulatio. 893

XXXV. Dei ardens desiderium. Beatorum quantâ felicitas. Miseria exsilii nostri, et aspiratio ad patriam.

XXXV. Dei ardens desiderium. Beatorum quantâ felicitas. Miseria exsilii nostri, et aspiratio ad patriam. 894

XXXVI. De gloriæ lumine. Deum videre facie ad faciem quid. Visio hæc tota beatitudo. Interim Deum unum intendere.

XXXVI. De gloriæ lumine. Deum videre facie ad faciem quid. Visio hæc tota beatitudo. Interim Deum unum intendere. 895

XXXVII. Oratio ad sanctam Trinitatem.

XXXVII. Oratio ad sanctam Trinitatem. 897

ADMONITIO IN SUBSEQUENTES MEDITATIONES. 897-898

MEDITATIONUM LIBER UNUS. 891-902

CAPUT PRIMUM. Oratio pro vitiis rescindendis, et virtutibus obtinendis. Ibid.

II. Misericordiæ Dei commendatio. Quid Deus egerit, et quid superest ut bene vivamus. Ibid.

III. Quod orantis fiduciam reprimat prava conscientia.

III. Quod orantis fiduciam reprimat prava conscientia. 906

IV. Judicium novissimum timeatur. Timendi ratio. Ratio fidendi.

IV. Judicium novissimum timeatur. Timendi ratio. Ratio fidendi. 904

V. Invocatio Patris per Filium quam efficax. Ibid.

VI. Passio Filii repræsentatur Patri.

VI. Passio Filii repræsentatur Patri. 905

VII. Del in passione Christi mira dispositio. Unde hinc bono gratiam rependere queat.

VII. Del in passione Christi mira dispositio. Unde hinc bono gratiam rependere queat. 906

VIII. Per passionis Christi meritum quanta orantis fiducia.

VIII. Per passionis Christi meritum quanta orantis fiducia. 907

IX. Spiritus sancti invocatio.

IX. Spiritus sancti invocatio. 908

X. Oratio humiliter de se sentiens.

X. Oratio humiliter de se sentiens. 909

XI. Trinitatis confessio. Ibid.

XII. Perfectionum Dei contemplatio. Ibid.

XIII. De incarnationis mysterio. In hoc mysterio valida nobis spes.

XIII. De incarnationis mysterio. In hoc mysterio valida nobis spes. 910

XIV. Gratiarum actio pro beneficiis inde præstitis. Ibid.

XV. Immensa Dei in hominis reparatione charitas. Quod gratiæ rependendæ impares simus. Quanta nobis ob hominem a Deo assumptum fiducia.

XV. Immensa Dei in hominis reparatione charitas. Quod gratiæ rependendæ impares simus. Quanta nobis ob hominem a Deo assumptum fiducia. 911

XVI. Gratiæ inde aguntur. Quod duplex in Christo natura, et unâ persona. Postulatio ex intuitu hujus mysterii.

XVI. Gratiæ inde aguntur. Quod duplex in Christo natura, et unâ persona. Postulatio ex intuitu hujus mysterii. 912

XVII. Quanta Deo debeamus. Quod de ipso et serviamus. Ex vi collatorum munerum petitio aliorum.

XVII. Quanta Deo debeamus. Quod de ipso et serviamus. Ex vi collatorum munerum petitio aliorum. 913

XVIII. Precatio ad Christum. Quid ipse sit nobis. Necessitas et per amorem adhærere. Amor Christi domus Dei recordatione accenditur.

XVIII. Precatio ad Christum. Quid ipse sit nobis. Necessitas et per amorem adhærere. Amor Christi domus Dei recordatione accenditur. 914

XIX. Domus Dei creata sapientia. Ejus ab increata distinctio. In ea quomodo non tempus. Ipsa quomodo cœlum cœli. Dei æternitas.

XIX. Domus Dei creata sapientia. Ejus ab increata distinctio. In ea quomodo non tempus. Ipsa quomodo cœlum cœli. Dei æternitas. 915

XX. Aspiratio ad donum Dei et ut ipsa oret pro nobis.

XX. Aspiratio ad donum Dei et ut ipsa oret pro nobis. 916

XXI. Vitæ hujus miseriæ et fastidium.

XXI. Vitæ hujus miseriæ et fastidium. 917

XXII. Vitæ æternæ felicitas ejusque desiderium. Ibid.

XXIII. Sanctorum hinc migrantium felicitas.

XXIII. Sanctorum hinc migrantium felicitas. 918

XXIV. Sanctorum invocatio. Ibid.

XXV. Cœli ardens desiderium. Cœli gloria et gaudia.

XXV. Cœli ardens desiderium. Cœli gloria et gaudia. 919

XXVI. Rhythmus de gloria paradisi.

XXVI. Rhythmus de gloria paradisi. 920

XXVII. Laudes Dei cum beatis celebrare. Beatorum gloria nobis incomprehensibilis. Animæ stupor et perspicacia. Avolare a rebus creatis in Deum. Lux increata.

XXVII. Laudes Dei cum beatis celebrare. Beatorum gloria nobis incomprehensibilis. Animæ stupor et perspicacia. Avolare a rebus creatis in Deum. Lux increata. 921

XXVIII. Hic a nemne conspici valet et quonam modo cernatur. Excitatio ad laudandum Deum.

XXVIII. Hic a nemne conspici valet et quonam modo cernatur. Excitatio ad laudandum Deum. 922

XXIX. Oratio explicans plurimas Dei perfectiones. Ibid.

XXX. Dei proprietatum prosecutio. De personarum unitate et pluralitate in Deo.

XXX. Dei proprietatum prosecutio. De personarum unitate et pluralitate in Deo. 924

XXXI. Invocatio ad sanctam Trinitatem.

XXXI. Invocatio ad sanctam Trinitatem. 925

XXXII. Dei cum laude invocatio. Quod Deum laudare deceat. Ibid.

XXXIII. Laudandi cupidus petit ut inde digne laudet. In Deum avolat. Angeli quam præsentes nobis in Deo laudando. Precatio ardens in jugem Dei laudem.

XXXIII. Laudandi cupidus petit ut inde digne laudet. In Deum avolat. Angeli quam præsentes nobis in Deo laudando. Precatio ardens in jugem Dei laudem. 926

XXXIV. Humilis confessio peccatoris et indigni laudatoris.

XXXIV. Humilis confessio peccatoris et indigni laudatoris. 927

XXXV. Preces amore Jesu ferventes. Amorum duorum indoles.

XXXV. Preces amore Jesu ferventes. Amorum duorum indoles. 928

XXXVI. Preces ad Christum præ desiderio charitatis et lacrymarum. Lacrymæ amoris indices. Ad lacrymas anima quærens Deum excitatur exemplo Annæ. Excitatur et exemplo Magdalenæ. Lacrymarum jugis gratia exoratur.

XXXVI. Preces ad Christum præ desiderio charitatis et lacrymarum. Lacrymæ amoris indices. Ad lacrymas anima quærens Deum excitatur exemplo Annæ. Excitatur et exemplo Magdalenæ. Lacrymarum jugis gratia exoratur. 930

XXXVII. Precatio ad Christum Dei desiderio flagrans. Homo eget duplici cibo. Gemitus animæ sentientis Deum. Contemplationis pœnas interim petit, et ut sileat sibi quidquid creatum est. Precatur charitatis vulnus. Omnem hic respuit consolationem.

XXXVII. Precatio ad Christum Dei desiderio flagrans. Homo eget duplici cibo. Gemitus animæ sentientis Deum. Contemplationis pœnas interim petit, et ut sileat sibi quidquid creatum est. Precatur charitatis vulnus. Omnem hic respuit consolationem. 933

XXXVIII. Precatio in afflictione.

XXXVIII. Precatio in afflictione. 936